Enfal, Kur’an-ı Kerim’de bir surenin adı. Anlamı “savaş ganimeti”. 1986’da Irak’ta bu kelime başka bir anlam kazandı. Üç yıl sürdü. Dağ, ova, köy, kasaba. 1989’da bittiğinde geride 180 binden fazla kayıp vardı. Boş iskemleler, susturulmuş beşikler, haritada silinmiş isimler.

Niyet hiçbir resmi kâğıda yazılmadı. Ama toprak biliyordu: Amaç, o coğrafyada Kürt varlığını azaltmaktı. Toz bulutu dağıldığında liste uzadı. Ölenler sayıldı, kayıplar sayılamadı. Çünkü bazıları ne öldü diye kaydedildi ne kaldı diye. Araya karıştı.

Yıllar sonra arşivler açıldı. Saddam Hüseyin dönemine ait belgelerde satır araları konuştu. Kadınlar götürülmüştü. Kimine işkence, kimine zindan, kimine pazar. Kâğıt soğuktu, yazı düzdü: “sevk edildi”, “teslim edildi”, “kaydı........

© Bianet