IPS İletişim Vakfı/bianet olarak sivil toplumun güçlendirilmesi ve düzenli iletişim kanallarının artırılması hedefiyle Temmuz 2023’ten bu yana sürdürdüğümüz Hak Örgütleriyle Buluşmalar serisinde 27’nci buluşmamızı Vicdani Ret İzleme ile gerçekleştirdik.

Atölye BİA’da 18 Şubat’ta gerçekleştirdiğimiz buluşmaya IPS İletişim Vakfı/bianet adına Ceyda Sungur, Vecih Cuzdan ve Evrim Gündüz; Vicdani Ret İzleme adına ise Kenan Kahya katıldı.

Buluşmada, Türkiye’de vicdani ret hakkının tanınmaması nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerini düzenli olarak izleyen ve raporlayan Vicdani Ret İzleme’nin savunuculuk hattı ve güncel çalışmaları ile ilgili konuştuk.

Hak Örgütleriyle Buluşmalar

Üç aylık bültenler, yıllık raporlar

2022’de çalışmalarına başlayan Vicdani Ret İzleme, vicdani retçilerin ve zorunlu askerlik yükümlülerinin maruz kaldığı hak ihlallerini görünür kılmayı amaçlayan bir izleme inisiyatifi. Oluşum, Avrupa Vicdani Ret Bürosu (EBCO) üyesi ve Uluslararası Savaş Karşıtları (WRI) ağıyla bağlantılı çalışmalar yürütüyor.

Vicdani Ret İzleme zorunlu askerlik yükümlülüğü altındaki kişilerin mevcut durumlarını, karşı karşıya kaldıkları insan hakları ihlallerini ve haklarında yürütülen idari ve yargısal süreçleri düzenli olarak izleyip raporluyor. Aynı zamanda vicdani ret hakkına ilişkin ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip ederek bu alandaki savunuculuğun güçlendirilmesini hedefliyor.

İnisiyatif, çalışmalarını başta üç aylık izleme bültenleri ve yıllık raporlar olmak üzere düzenli yayınlarla kamuoyuna duyuruyor; sahadan gelen başvurular ve veri toplama araçları üzerinden Türkiye’de vicdani ret hakkının güncel görünümünü ortaya koymaya çalışıyor.

Türkiye’de Vicdani Ret Hareketi’nin kısa direniş tarihi - 1

“Sivil ölüm”: Çalışma, barınma, sağlık, eğitim…

Görüşmede öne çıkan başlıklardan biri, vicdani ret literatüründe ve hak savunucularının değerlendirmelerinde sıklıkla kullanılan “sivil ölüm” kavramı oldu.

Sivil ölüm, yalnızca tek bir alanda yaşanan ihlal değil birbirini besleyen ve kişiyi toplumsal hayattan dışarı iten çok katmanlı bir mekanizma.

Kahya’nın aktardığına göre, sigortalı ve düzenli istihdama erişim “askerlik durum belgesi” ve idari baskılar nedeniyle sürekli kesintiye uğruyor; otel kaydı gibi durumlarda kimlik kontrolleri, barınmayı riskli hâle getirebiliyor; sigortasızlık ve ekonomik kırılganlık, tanı/tedavi süreçlerini zorlaştırıyor ve başvuru süreçlerinde istenen belgeler nedeniyle yükseköğretime erişim engellenebiliyor.

Türkiye’de Vicdani Ret Hareketi’nin kısa direniş tarihi - 2

“GBT’ler nedeniyle gündelik hayat tedirginlik rejimine dönüşüyor”

2017’den beri vicdani retçi olan Kahya, kolluk kontrollerinin........

© Bianet