Amerikalı Edmund Phelps yakın zamanda 92 yaşında hayatını kaybetti. Phelps, monetarist (parasalcı) okuldan klasik bir serbest piyasa ana akım iktisatçısıydı ve 2006 Nobel Ekonomi Ödülü’nün (gerçekte Riksbank Ödülü) sahibiydi.

Phelps, 1966 yılına kadar Yale Üniversitesi’nde araştırma yaptı ve ders verdi. Daha sonra Pennsylvania Üniversitesi’ne geçti ve burada kendisini ünlü yapan makalelerini yazdı. 2001 yılından 2024’teki kapanışına kadar Columbia Üniversitesi Kapitalizm ve Toplum Merkezi’nin kurucu direktörlüğünü yürüttü. 2013 yılında, “modern değerlerin” —ortak bir yaratma, keşfetme ve zorluklarla mücadele etme arzusunun— ekonomik dinamizmin can damarı olduğuna, ancak yenilikçi ‘rekabetçi serbest piyasaların’ ‘korporatizm’ ve devletin ölü eli tarafından bastırılması nedeniyle bu değerlerin kaybolmakta olduğuna dair inancının bir ifadesi olan Kitlesel Refah (Mass Flourishing) adlı kitabını yayımladı.

KEYNESYEN YÖNETİMİN REDDİ

1960’larda Phelps, aşırı monetarist Milton Friedman ile birlikte, merkez bankalarının ve hükümetlerin istihdam ile enflasyonu yönetmeye çalışması gerektiği yönündeki Keynesyen görüşe şiddetle karşı çıktı. Bu yaklaşımın ancak enflasyonist bir patlamayla sonuçlanabileceğini iddia etti. Phelps, merkez bankalarının uzun vadeli enflasyonu kontrol edebileceğini, ancak aynı zamanda uzun vadeli ortalama çıktı büyümesi üzerinde çok az kontrole sahip olduğunu savundu. 1970’lerin stagflasyonunda (durgunluk içinde enflasyon) olduğu gibi iki hedef birbiriyle uyumsuz hale geldiğinde Phelps, parasal otoriteler için en iyi politikanın —en azından geçici olarak istihdam pahasına faiz oranlarını artırmak anlamına gelse bile— ‘enflasyon beklentilerini’ aşağı çekmek olduğunda ısrar etti. Büyük ekonomilerde 1970’ler ve 1980’lerin başındaki stagflasyon, Keynesyen makro yönetimin itibarını sarstı ve Phelps’i haklı çıkarmış gibi göründü. Phelps, bunu takip eden neoliberal dönemin önde gelen teorisyenlerinden biri haline gelerek ‘dengeli’ hükümet bütçelerini, özelleştirmeyi ve düşük enflasyonu destekledi.

Phelps, kapitalist ekonomilerin, Phillips eğrisine dayanarak o zamana kadar iktisatçıların varsaydığı gibi, yüksek enflasyonu kabul ederek işsizlik oranını düşüremeyeceğini savundu. Bunun nedeni,........

© Aydınlık