Malum, ülkemizin rafineri açığı var. Benzin istasyonlarında depomuza doldurduğumuz rafine yakıtın büyük kısmı Tüpraş ve STAR/SOCAR rafinerilerinden, yani yurtiçi rafinajdan geliyor. Rafinaj kapasitemizin eksik olduğu durumda ise çeşitli ithalatçılar, sahip oldukları lisans ile ülkeye rafine petrol ürünü ithal ediyorlar ve bu ürünleri dağıtıcılar üzerinden piyasaya veriyorlar. Bu sistemi acaba iyileştirebilir miyiz? Türkiye’de rafineri işleten firmaların bir miktar rafine ürün ithalatı yapma izinlerinin olması makuldür; sonuçta bunların ihracatı da var, ürünler arasında kısmen geçişkenlik var, gemilerin dolu gidip dolu gelmesi lazım vs. Bir ekonomik verim mantığı var. Ayrıca bu firmalar ülkeye yatırım yapmışlar. Diğer taraftan, rafinerisi olmayan, sadece istasyon bayilik anlaşmaları olan firmaların ithalat yapması biraz sorunlu bir durum. Eğer rafine petrol satmak istiyorlarsa buyursunlar, yeni rafineri yatırımı yapsınlar.

Bu bağlamda, rafinerisi olmayan firmalar için de sadece ilgili kamu firmamıza rafine petrol ithalat lisansını verme konusunu değerlendirmeliyiz. TPAO bu işi yapabilir. Transit ticaret yapma konusunda ise sınırlama getirmeye gerek yok; buyursun, isteyen transit ticaretini yapsın. Bu yönde bir düzenlemeyi kademeli olarak devreye alabiliriz; böylece TPAO’nun da altyapıyı ( gemiler, depolar, dağıtım anlaşmaları vs.) hazırlayacak vakti olur.

Bu kanal üzerinden TPAO’ya aktardığımız kaynak ile TPAO’nun arama, üretim ve rafinaj yatırımlarını da hızlandırmasını sağlayabiliriz. Diğer taraftan, mevcut rafinaj firmalarına sınırsız rafine petrol ürünü ithalatı hakkı vermek de doğru olmaz. Misal, rafine ettikleri ürün hacminin ’u kadar bir mamul ithalatı kotası vermek makul olabilir. Bu sayede onları rafinaj kapasitelerini artırma yatırımına da motive etmiş oluruz. TPAO üzerinden rafine petrol ürünü ithalatı yaptığımız zaman, politika yapıcılarımıza bazı ülkeler ile........

© Aydınlık