KALKINMA Yolu Projesi’nin temeli, 2005 yılında Irak’ta “Kuru Kanal” adıyla yerel yönetimlerin Bağdat’a sunduğu bir teklife dayanır. 2010 yılında resmî planlara dökülmüş, ancak Irak’taki iç istikrarsızlıklar ve DEAŞ terörü sebebiyle rafa kaldırılmıştır. Aynı tarihlerde Esad’ın Türkiye’ye sunduğu Beş Deniz Beş Ülke Projesi, Mısır-Ürdün-Suriye-Türkiye-Lübnan doğal gaz hattı, Katar-Irak-İran-Suriye-Türkiye doğal gaz hattı dâhil; demokrasi, özgürlük ve adalet yalanlarıyla Arap “Kanlı Baharı”nın neden bu tarihte yürürlüğe konulduğunun önemli sebeplerinden biri de Kuru Kanal Projesi’nin gerçekleşmesini önlemekti.

Kuru Kanal yerine “Kalkınma Yolu” ismini Türkiye ve Irak koydu. Projenin teknik güzergâh ve altyapı tasarımları İtalyan mühendislik firması PEG Altyapı şirketi tarafından yürütülüyordu. Proje gündeme geldiğinde anılar depreşti. Irak’ı İskenderun Körfezi’ne (Akdeniz’e) bağlama fikri, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Orta Doğu’nun İngiltere ve Fransa tarafından manda yönetimlerine bölünmesi sürecinde ortaya atılmış çok önemli bir jeopolitik tarih gerçeğidir. Kuru Kanal veya Kalkınma Yolu Projesi ABD veya İsrail’in fikri değil; aksine onların desteklediği diğer projelere rakip olarak doğmuş, temeli Irak ve Türkiye’ye dayanan bölgesel bir girişimdir. Kalkınma Yolu Projesi, ABD ve İsrail’in Orta Doğu için kurguladığı küresel lojistik vizyonuna doğrudan alternatif ve rakiptir.

IMEC’E KARŞI TÜRKİYE-IRAK HAMLESİ

ABD, AB ve İsrail’in asıl desteklediği proje, G20 Zirvesi’nde ilan edilen IMEC (Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru) projesidir. IMEC rotası; Hindistan’dan çıkıp Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan’ı kara yoluyla geçerek İsrail’in Hayfa Limanı’na, oradan da Avrupa’ya ulaşır. ABD ve İsrail destekli IMEC, hem Türkiye’yi hem de Irak’ı tamamen devre dışı bırakmaktadır. Türkiye ve Irak ise buna hamle olarak kendi öz kaynakları ve coğrafi avantajlarıyla Kalkınma Yolu’nu masaya koymuştur. Körfez ülkeleri de bu projeye çok güçlü şekilde destek vermektedir. Nisan 2024’te Türkiye, Irak, Katar ve BAE arasında resmî dörtlü mutabakat zaptı imzalanmıştır. BAE ve Katar, projenin en büyük finansörleri ve yatırımcıları arasındadır.

Kalkınma Yolu Projesi, küresel ticaret yollarını kökten değiştirme potansiyeline sahip olduğu için ABD, İsrail ve İran üçgeninde çok boyutlu bir güç savaşına sahne olmaktadır. ABD ve İsrail, kendi planlarını (IMEC) devre dışı bırakan ve Türkiye-Irak aksını güçlendiren bu projeye mesafeli ve engelleyici bir yaklaşım sergilemekte, IMEC koridorunu dayatmaktadır. Amaçları, Çin’in bölgedeki etkisini kırmak ve Türkiye’yi bypass etmektir. Washington, Bağdat yönetimine Kalkınma Yolu Projesi’nin finansmanı ve güvenliği konusunda zorluklar........

© Aydınlık