Στην Ερμιόνη, βράδυ Πάσχα, είκοσι βάρκες με φωτοβολίδες περικυκλώνουν μια σχεδία στη θάλασσα. Πάνω της στέκεται ένα ανθρώπινο ομοίωμα φτιαγμένο από σύρμα και κουρέλια. Πάνω από χίλιοι θεατές παρακολουθούν από την ακτή. Πυροτεχνήματα σκάνε. Ένα laser show φωτίζει τον ουρανό. Μουσική παίζει. Και μετά, το ομοίωμα ανάβει: ο «Ιούδας» καίγεται στη θάλασσα, μπροστά σε τουρίστες, οικογένειες, παιδιά. Η τοπική ιστοσελίδα τουρισμού το διαφημίζει ως «ένα αξέχαστο βράδυ ήχου και φωτός». Σαν να πρόκειται για συναυλία. Σαν να μην καίγεται ένας Εβραίος.

Γιατί αυτό ακριβώς καίγεται. Δεν έχει καμία σημασία αν το ομοίωμα λέγεται «Ιούδας» ή «Εβραίος». Και στις δύο περιπτώσεις τον αποκαλούν «Εβραίο» σε δεκάδες χωριά. Ο Ιούδας είναι ήδη ο αρχετυπικός Εβραίος στη χριστιανική αντισημιτική παράδοση: ο φιλάργυρος, ο προδότης, αυτός που αξίζει τη δημόσια τιμωρία. Η ονομασία δεν αλλάζει τι καίγεται. Η καθηγήτρια Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το έχει πει ξεκάθαρα: το κάψιμο του Ιούδα αποτελεί «την πιο γνωστή και διαδεδομένη εκδήλωση λαϊκού αντισημιτισμού στην Ελλάδα». Ένα έθιμο που μετατρέπει μια ολόκληρη εθνοθρησκευτική ομάδα σε αποδιοπομπαίο τράγο δεν είναι λαογραφία αλλά τελετουργία εθνοκάθαρσης. Και δεν γίνεται μόνο στην Ερμιόνη. Στη Μονεμβασιά, τα παιδιά λιθοβολούν το ομοίωμα πριν το κάψουν ενώ οι γονείς χειροκροτούν. Τον Απρίλιο του 2025, στον Αλμυροπόταμο Εύβοιας, κάτοικοι και επισκέπτες «τήρησαν και φέτος το πασχαλινό έθιμο» στην πλατεία, σαν να επρόκειτο για κάτι αυτονόητο. Σε δύο χωριά της Κρήτης, το 2018, το ομοίωμα κατασκευάστηκε να μοιάζει στον Ερντογάν, αποδεικνύοντας ότι η τελετουργία λειτουργεί ως ανοιχτή δομή μίσους: ο «Ιούδας» γίνεται όποιος εχθρός χρειαστεί η κοινότητα εκείνη τη στιγμή. Αλλά ο........

© Athens Voice