Haritaya dikkatle bakıldığında ilginç bir gerçek ortaya çıkar. Roma İmparatorluğu'nun önem verdiği ticaret yolları, Osmanlı Devleti'nin korumaya çalıştığı deniz geçitleri, Britanya İmparatorluğu'nun hâkim olmak istediği stratejik noktalar ile günümüzün kriz merkezleri büyük ölçüde aynıdır. Çünkü devletler değişir, bayraklar değişir, ittifaklar değişir; fakat coğrafyanın belirlediği gerçekler kolay kolay değişmez. Bugün dünyanın en tehlikeli çatışma hatları olarak gösterilen bölgelerin büyük kısmı, aslında uzun bir tarihsel hafızanın ürünüdür. Kızıldeniz'den Tayvan Boğazı'na kadar uzanan bu geniş kuşak yalnızca bölgesel gerilimlerin değil, küresel ticaretin, enerji güvenliğinin ve uluslararası siyasetin de merkezinde yer almaktadır. Bu nedenle günümüzde yaşanan gelişmeleri anlamak için yalnızca bugüne değil, tarihin derinliklerine de bakmak gerekir.

İlk durak Kızıldeniz'dir

Türk kamuoyu çoğu zaman Kızıldeniz'i yalnızca güncel çatışmaların yaşandığı uzak bir coğrafya olarak görür. Oysa bu deniz, insanlık tarihinin en önemli ticaret yollarından biridir. Eski Mısır'dan Roma'ya, Memlüklerden Osmanlı Devleti'ne kadar birçok güç bu hattın önemini çok iyi biliyordu.

Osmanlı Devleti'nin XVI. yüzyılda Hint Okyanusu'na yönelmesi tesadüf değildir. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Aden, Yemen ve Süveyş çevresinde yürütülen faaliyetler, Portekiz'in bölgedeki nüfuzunu sınırlandırmaya yönelikti. Çünkü o dönemde baharat ticaretini kontrol eden devletler, dünya ekonomisinin önemli bir kısmını da kontrol ediyordu. Daha sonra Britanya İmparatorluğu aynı gerçeği fark etti. Hindistan'a ulaşan deniz yolunun güvenliği Londra için hayati önem taşıyordu. Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla birlikte Kızıldeniz'in değeri daha da arttı. Bugün yaşanan gelişmeler incelendiğinde, yüzyıllar önceki stratejik hesapların farklı biçimlerde devam ettiği görülmektedir.

İkinci büyük kırılma noktası Hürmüz Boğazı'dır

Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümü bugün bu dar geçitten yapılmaktadır. Ancak........

© Analiz