menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Faşir'in düşüşünden bir yıl sonra: Dünya artık yeteri kadar tanık oldu

18 0
27.10.2026

SETA dış politika araştırmacısı Dr. Tunç Demirtaş, Sudan'ın Faşir kentinin HDK tarafından ele geçirilmesinin ilk yılında yaşanan katliamı, dış destek dengelerini ve uluslararası toplumun tepkisizliğini AA Analiz için kaleme aldı.

2026'nın bahar aylarında, 38 yaşındaki bir adam, evindeki eşyalarını almak için Faşir'e döndü. Uluslararası Af Örgütü, kimliğini gizli tutmak amacıyla adına Hatim diyor. Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) mensupları tarafından alıkonulup bir okula götürüldüğünde, Hatim'in çenesindeki ağır şarapnel yarası hala kapanmamıştı. Anlattığına göre burada, çoğunluğu kadınlardan oluşan yaklaşık 300 kişiyle birlikte dört ay boyunca tutuldu. Kaçmaya çalıştığında ise açık yaralarına bile aldırmadan kendisini acımasızca dövdüler.

Kuzey Darfur'un başkenti Faşir'in, 18 aylık kuşatmanın ardından 26 Ekim 2025'te HDK kontrolüne geçmesinin üzerinden bu hafta tam bir yıl geçti. Kent, Sudan ordusunun Darfur'daki son büyük kalesiydi. Şehrin düşmesiyle başlayan katliamlar uluslararası basında geniş yer bulmuştu. Ancak Hatim'in yaşadıkları, geride kalan bir yıl boyunca dünyanın gözünden uzakta süren şiddet ve hak ihlallerinin yalnızca küçük bir özeti.

Dünyanın tanık oldukları

Faşir'de yaşanan vahşetin kanıtları kısa sürede gün yüzüne çıktı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi verilerine göre, kentin düştüğü ilk üç günde en az 6 bin kişi katledildi. Yale Üniversitesi İnsani Araştırma Laboratuvarının incelediği uydu görüntüleri, daha ilk 24 saat içinde toprağa yayılan kırmızı lekeleri ve cansız insan bedenlerini andıran karaltıları gözler önüne serdi. Hemen ardından BM Güvenlik Konseyi Sudan Yaptırımlar Komitesi, Ebu Lulu lakaplı bir HDK komutanının, canı bağışlansın diye yalvaran insanları öldürürken çektiği görüntüleri raporlarına geçirdi.

BM Sudan için Uluslararası Bağımsız Araştırma Misyonu, Şubat 2026'da açıkladığı bulgularda, HDK'nin El-Faşir'deki eylemlerinin Zagava ve Fur halklarına yönelik açık soykırım izleri taşıdığı sonucuna vardı. Misyona göre bu eylemler, hukuken soykırım suçunu oluşturan temel fiillerden en az üçünü barındırıyordu.

Uluslararası Af Örgütünün 23 Ekim 2026 tarihli raporu ise geride kalan yıkımı gözler önüne seriyor. Savaş öncesinde nüfusu bir milyonu aşan kentte bugün 70 binden az insan yaşıyor. Bu yaz şehirden kaçabilenler, keyfi alıkoyma, işkence ve zorla çalıştırma uygulamalarını anlatıyor. Haziran ayında kente dönen bir Faşirli, Uluslararası Af Örgütüne durumu şu sözlerle özetledi: "Benim bildiğim Faşir artık yok." HDK sivillerin kente güvenle dönebileceğini iddia etse de Af Örgütünün topladığı kanıtlar tam tersini söylüyor.

Psikolog Paul Slovic, insanların........

© Anadolu Ajansı Analiz