Rusya-Çin yakınlaşması küresel askeri güç dengelerini etkileyebilir mi?
Kırıkkale Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan, Rusya ve Çin arasındaki askeri yakınlaşmanın küresel güç dengelerine ve ABD'nin güvenlik stratejilerine etkisini AA Analiz için kaleme aldı.
Rusya ve Çin'in bugünkü askeri kapasiteleri, uluslararası sistemdeki güç mücadelesinin iki farklı yüzünü ortaya koyuyor. Rusya, Sovyetler Birliği'nden devraldığı stratejik nükleer kapasite, füze sistemleri, enerji kaynakları ve Ukrayna Savaşı'nda edindiği askeri tecrübesiyle küresel güvenlik mimarisini doğrudan etkilerken, Çin ise genişleyen ekonomik ve teknolojik kapasitesini modern bir askeri güce dönüştürerek özellikle Hint-Pasifik merkezli stratejik dengeleri değiştiriyor. Bu nedenle iki ülkeyi yalnızca asker sayıları veya silah envanterleri üzerinden değerlendirmek eksik kalacaktır. Asıl mesele, askeri gücün ekonomik sürdürülebilirliği, teknolojik özerklik, harekat kabiliyeti, nükleer caydırıcılık ve uluslararası sistemde siyasi etki oluşturma kapasitesiyle ne ölçüde bütünleştiğidir.
Tam bu noktada 3 Kasım'da Pekin'de Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov ile Çin Merkez Askeri Komisyonu Başkan Yardımcısı Zhang Shengmin arasında gerçekleştirilen görüşme, iki ülke ilişkilerinin askeri boyutunda yeni bir eşik arayışını ortaya koyuyor. [1] Görüşmede stratejik istişarelerin, ortak eğitimlerin ve bilimsel-teknolojik işbirliğinin güçlendirilmesi yönündeki irade, münferit bir diplomatik temasın ötesinde değerlendirilmelidir. Zira Rusya ile Çin arasındaki yakınlaşma, yalnızca ikili savunma ilişkilerinin derinleşmesi değil, uluslararası sistemde güç dağılımının ve güvenlik mimarisinin yeniden şekillenmesine yönelik daha geniş bir arayışın da parçasıdır. Bu yönüyle mesele, bir askeri ittifakın kurulup kurulmadığı sorusundan daha kapsamlıdır: İki devlet, ayrı coğrafyalarda sürdürdükleri rekabeti birbirlerinin lehine ne ölçüde dönüştürebilecektir?
Rusya ve Çin arasındaki ilişkiyi açıklamak için askeri kapasite, ekonomik güç ve stratejik bağımlılık birlikte ele alınmalıdır. Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği ile Çin arasındaki ideolojik yakınlaşma, 1960'lardan itibaren derinleşen stratejik rekabete dönüşmüş, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından ise ilişkiler yeni bir zeminde yeniden şekillenmiştir. 2001'de imzalanan İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Antlaşması, 2014 sonrasında genişleyen ekonomik ve siyasi ilişkiler ile 2022'de ilan edilen "sınırsız ortaklık" söylemi, bugünkü askeri yakınlaşmanın tarihsel ve siyasi zeminini oluşturmuştur. İki ülkenin askeri kapasitelerindeki dönüşüm ve bu kapasitelerin sürdürülebilirliği de değerlendirilmelidir.
Rusya'nın savunma yönetiminde Mayıs 2024'te yaşanan değişim önemlidir. Rusya Devlet Başkanı........
