Şehirlerimizi iklim değişikliğinin etkilerinden nasıl koruyabiliriz?
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. İzzet Arı, iklim değişikliğinin aşırı yağışlar üzerindeki etkilerini, kentlerin bu risklere karşı kırılganlığını ve iklim değişikliğine uyum için alınması gereken önlemleri AA Analiz için kaleme aldı.
Küresel iklim değişikliği her geçen gün etkileriyle birlikte kendini daha fazla hissettiriyor. Son yıllarda yaşanan iklim değişikliği kaynaklı afetlerin sayısının ve şiddetinin artması küresel ölçekte bu sorunu kriz haline getiriyor. Özellikle kentsel alanlarda ve nüfusun yoğun olduğu bölgelerde görülen ani ve aşırı yağışlar diğer bölgelere göre maruziyeti artırıyor ve kentleri daha kırılgan hale getiriyor.
Bu duruma örnek olarak, Ekim ayının ortalarında, İstanbul'da yaşanan sağanak yağış ve sel felaketi verilebilir. İstanbul'u vuran bu sağanak, 1942'den bu yana istasyonlarda kaydedilen en yüksek değer olarak kayıtlara geçti. Eylül-Ekim aylarının uzun dönemli ortalamasının çok üstündeki bu yağışlar İstanbul'da yedi kişinin hayatını kaybetmesine, 10 binin üzerinde hasar kaydının yapılmasına ve toplamda yaklaşık 12 milyar TL (Marmara bölgesindeki diğer dört il de dahil) hasara neden oldu [1].
İklim değişikliği yağış şiddetlerini nasıl etkiliyor?
İstanbul'daki bu sel felaketinin küresel iklim değişikliğiyle bağlantısı daha önce yapılan bilimsel çalışmaları, tahminleri ve projeksiyonları doğrular nitelikte. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) yayınladığı bilimsel raporlara göre, atmosferin nem tutma kapasitesinin her ilave 1 derecede yaklaşık yüzde 7 artması, sıcaklık artışı ve buna bağlı olarak artan nem ile yağış miktarı iklim değişikliği kaynaklı doğal afet riskini artırıyor. [2].
Bu küresel etkiye ilave olarak, kentsel ısı adası sayısındaki ciddi artış, kentsel alanlarda drenaj kapasitesinin yetersiz kalması, yoğun yapılaşmanın getirdiği yüzey suyunun emilim oranının azalması ve geçirimsiz yüzeylerdeki akışın hızla hacimsel olarak kayda değer debiye dönüşmesi sel oluşma riskini artırıyor. Bu durum, İstanbul gibi büyük şehirlerde aşırı betonlaşma ve plansız kentleşmenin, iklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlamak için gerekli altyapının yetersiz kalmasına yol açtığını gösteriyor.
Oysa Türkiye gibi Akdeniz bölgesinde yer alan ve iklim değişikliğine karşı oldukça kırılgan durumda olan bu coğrafya için uyarılar uzun süredir devam ediyor. IPCC küresel ısınmayla şiddetli yağışların artabileceğini ve Akdeniz bölgesinde yağış rejimlerine dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor [3].
Benzer şekilde Meteoroloji Genel Müdürlüğü istasyon kayıtlarına dayalı yağış eğilimi analizleri ve deniz yüzeyi........
