ABD Başkan Yardımcısı Vance’ın Güney Kafkasya ziyareti: Stratejik ortaklık ve bölgesel bağlantı hamleleri
Avrasya İncelemeleri Merkezi (AVİM) Analisti Hazel Çağan Elbir, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’ın Ermenistan ve Azerbaycan ziyaretlerinin perde arkasını AA Analiz için kaleme aldı.
***
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’ın 9-11 Şubat 2026 tarihlerinde Ermenistan ve Azerbaycan’a gerçekleştirdiği ziyaret, Güney Kafkasya’da yeni bir diplomatik hareketliliğin göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Trump yönetiminin ikinci döneminde henüz başlangıç safhasında olan bu temaslar, yalnızca ikili ilişkilerin güçlendirilmesi bağlamında değil, aynı zamanda bölgenin daha geniş jeopolitik ve jeo-ekonomik dinamikleri açısından da dikkat çekicidir.
Ziyarete dair Rusya tarafından beklenen düzeyde bir tepki ya da kaygı ifadesinin kamuoyuna yansımamış olması önemli bir veri olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, ABD’nin bölgedeki girişimlerinin öncelikli olarak Rusya’nın mevcut varlığını doğrudan hedef alan bir nitelik taşımadığını düşündürmektedir.
Bunun yerine, Washington’un Güney Kafkasya’ya yönelik yaklaşımının, daha geniş bir Avrasya stratejisinin parçası olduğu görülmektedir. Söz konusu strateji; Çin Halk Cumhuriyeti’nin Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında geliştirdiği lojistik ve ekonomik bağlantıları dengeleyici nitelikte alternatif koridorların güçlendirilmesi, enerji güvenliği, kritik minerallerin tedarik zincirleri ve bölgede sürdürülebilir bir varlık tesis edilmesi gibi unsurları içermektedir.
Bu çerçevede, Başkan Yardımcısı Vance’ın her iki ülkeyi aynı ziyaret turu içinde ele alması, klasik anlamda bir denge politikasından ziyade, bölgedeki iki temel aktörle eş zamanlı ve yapıcı ilişkiler geliştirerek uzun vadeli bir pozisyon oluşturma çabasının yansıması olarak okunabilir.
Hatırlanacağı üzere, 2025 yılı başından beri ABD’nin Güney Kafkasya’ya yönelik artan bir ilgisi vardı. Bu ilginin en belirgin göstergesi 8 Ağustos 2025 tarihinde Washington’da imzalanan ortaklık bildirisidir. Bu bildiri, Ocak 2026 yılında farklı bir boyuta taşınmıştır. Bu kapsamda hazırlanan Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası (TRIPP) Uygulama Çerçevesi, Ermenistan toprakları üzerinden Azerbaycan’ın ana karası ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında kesintisiz bir multimodal transit bağlantı (demiryolu, karayolu, enerji ve dijital altyapı) kurulmasını hedefleyen kapsamlı bir yol haritası niteliği taşımaktadır. Belge hukuken bağlayıcı bir yükümlülük getirmemekte; tarafların niyetlerini ve olası işbirliği alanlarını ortaya koymaktadır.
Projenin yürütülmesi için öngörülen TRIPP Geliştirme Şirketi’nin başlangıçta yüzde 74 hissesi ABD tarafına, yüzde 26 hissesi ise Ermenistan’a ait olacak şekilde yapılandırılması planlanmaktadır. İlk 49 yıllık dönemin ardından Ermenistan’ın payının yüzde 49’a yükseltilmesi öngörülmektedir. Şirket, belirlenen transit koridorlarında altyapı geliştirme, inşa, işletme ve gelir toplama yetkisine sahip olacaktır. Bununla birlikte Ermenistan, proje alanları........
