Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Asya Çalışmaları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Hatice Çelik, 48. ASEAN Zirvesi'nde öne çıkan başlıkları ve ABD-Çin rekabetinin bölge ülkeleri tarafından nasıl değerlendirildiğini AA Analiz için kaleme aldı.

48. ASEAN Liderler Zirvesi 7-8 Mayıs'ta Filipinler'de gerçekleşti. 2026 ASEAN dönem başkanı Filipinler tarafından yayımlanan 48. ASEAN Zirvesi Başkanlık Bildirisinde[1], ASEAN'ın üç temel sütunu olan "ASEAN Güvenlik Topluluğu", "ASEAN Ekonomik Topluluğu", "ASEAN Sosyo-Kültürel Topluluğu" başta olmak üzere, ASEAN'ın dış ortaklarla ilişkilerinden bağlantısallığa, Doğu Timor'un üyeliğinin ardından entegrasyon sürecinden bölgesel entegrasyon için inisiyatiflere kadar pek çok hususa değinilmiştir. Bunların yanı sıra bölgesel ve küresel sorunlar da zirve gündeminde yer almıştır. En dikkat çekici konular Güney Çin Denizi'nde (GÇD) yaşanan gerilimler, Myanmar'da artan çatışma ortamı ve insani kriz, Kamboçya ve Tayland arasındaki çatışma, Ukrayna, Filistin ve son olarak Orta Doğu'daki gelişmeler olmuştur.

Zirve, örgütün yalnızca bölgesel güvenlik sorunlarına değil, giderek daha bağlantılı hale gelen küresel krizlerin ekonomik, enerji sektörü ve toplumsal etkilerine karşı da "dayanıklılık" ve "koordinasyon" eksenli bir yaklaşım geliştirmeye çalıştığını göstermiştir.

Bildiride en genel hatlarıyla, ASEAN'ın kuruluşundan itibaren sıklıkla altını çizdiği temel prensiplerinden olan toprak bütünlüğüne saygı, iç işlerine karışmama prensibi, çatışmaların barışçıl yollardan çözümü, uluslararası hukuka saygı yukarıda bahsi geçen tüm konular özelinde vurgulanmıştır. Bu yaklaşım, ASEAN'ın uzun yıllardır sürdürdüğü uzlaşı, esneklik ve çatışmaları tırmandırmaktan kaçınma temelli diplomatik kültürünün devamı niteliğindedir.

Zirvede enerji güvenliği ve Orta Doğu'daki savaş için verilen mesajlar

Filipinler Devlet Başkanı Marcos Jr. zirve kapsamında yaptığı konuşmada, bölgesel ve küresel krizlere atıfta bulunarak [2] belirsizliğin yaşandığı bir dönemde bir araya geldiklerini, bölgelerinin çok ötesindeki olayların birbirleriyle ne kadar derinden bağlantılı olduklarını kendilerine bir kez daha hatırlattığını ifade etmiştir. Bilhassa Orta Doğu'da ABD ve İsrail'in İran'a saldırıyla başlayan krizin sonucu olarak yaşanan enerji arzındaki kesintilere dikkat çeken Başkan Marcos Jr., dış şokların ekonomiler üzerinde nasıl domino etkisi yaratabileceğine, işletme faaliyetlerini, istihdamı ve hane........

© Anadolu Ajansı Analiz