TDT Ankara Zirvesi: Sürdürülebilir ortaklık temelinde geleceğin inşası için güçlü irade
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fırat Purtaş, 29-30 Ekim tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen TDT 13. Devlet Başkanları Zirvesi'nin Türk dünyasının çok boyutlu ortaklığına dair ne söylediğini AA Analiz için kaleme aldı.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin 103. kuruluş yıl dönümü kutlamalarıyla eş zamanlı olarak Ankara’da gerçekleştirildi. Bayram coşkusu sadece devlet başkanlarıyla sınırlı kalmadı; Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ev sahipliğinde düzenlenen TDT Cumhuriyet Bayramı Konseri'nde Türk cumhuriyetlerinden gelen 400 sanatçı aynı sahnede bir araya geldi, 10 binin üzerinde seyirci salonu doldurdu. Öte yandan aynı tarihlerde Türk Tarih Kurumu tarafından düzenlenen 20. Türk Tarih Kongresi, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının ev sahipliği yaptığı Türk Dünyası Diyalog Forumu gibi etkinlikler, Türk dünyasından gelen akademisyenleri ve münevverleri buluşturdu. Sosyal medya ve geleneksel medya üzerinden geniş kitlelere ulaştırılan bu etkinlikler, tüm Türk dünyasının kalbinin aynı anda Ankara’da atmasını sağladı.
1992'de başlatılan sürecin devamı
Bundan 34 yıl önce ilk Türk dünyası liderler zirvesi de Ankara’da gerçekleştirilmişti. Bağımsızlığını yeni kazanan 5 Türk cumhuriyetinin lideri (Ebulfez Elçibey, Nursultan Nazarbayev, Askar Akayev, Saparmurat Niyazov ve İslam Kerimov) dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal ve Başbakanı Süleyman Demirel’in ev sahipliğinde 29-30 Ekim 1992 tarihinde Ankara’da bir araya gelmişti. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin (SSCB) dağılmasının üzerinden bir yıl gibi kısa bir süre geçtikten sonra yapılan bu zirve Türk tarihinde önemli bir dönüm noktasıydı. Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan’ın bağımsızlığını tanıyan ve bu cumhuriyetlerle diplomatik ilişkiler başlatan ilk devlet olan Türkiye, 1992 yılındaki Ankara Zirvesi neticesinde Türk devletleriyle çok taraflı işbirliğinin temelini attı. SSCB’nin dağılmasının yarattığı belirsizlikler ortamında düzenlenen, o zamanki adıyla Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları Zirvesi, hayaller ve gerçekler arasında aşılmaz görünen mesafelere rağmen büyük ideallerin paylaşıldığı bir toplantı oldu.
TDT 13. Devlet Başkanları Zirvesi, 1992’de başlatılan sürecin devamıdır. 34 yıl öncesiyle kıyaslandığında Türk dünyası bütünleşmesinde ulaşılmaz hayaller bir tarafa, hayal dahi edilemeyen pek çok somut işbirliği hayata geçirilmektedir. 2009’da imzalanan Nahçıvan Anlaşması, Türk devletleri arasındaki çok taraflı işbirliğine kurumsal boyut kazandırılması açısından önemlidir. Bununla birlikte Türk Konseyi adının Türk Devletleri Teşkilatı olarak değiştirildiği ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu’nun kabul edildiği Ekim 2021’deki İstanbul Zirvesi, Türk dünyası ortaklığının çok boyutlu bir bütünleşmeye dönüştürülmesinin kapısını aralamıştır. 29-30 Ekim'de düzenlenen Ankara Zirvesi'nde ise kurumsallaşmanın daha da sağlamlaştırılması ve bütünleşmenin daha da derinleştirilmesi vurgusu ön plana çıkmıştır.
TDT’nin bağlayıcı kararlar alan uluslararası bir örgüte dönüştürülmesi, kararların uygulanabilirliğini artıracak bir kurumsal mimariyi zorunlu kılıyor. TDT bünyesinde ticaret, gümrük,........
