Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi ve SETA araştırmacısı Prof. Dr. Erman Akıllı, Tumbler Ridge saldırısı üzerinden yapay zeka şirketlerinin hukuki sorumluluğu, kullanıcı mahremiyeti ve güvenlik yükümlülüklerini AA Analiz için kaleme aldı.

Kanada’nın Tumbler Ridge kentindeki saldırının ardından OpenAI ve şirketin CEO'su Sam Altman’a karşı açılan dava sayısı eylül ayında 37’ye ulaştı. Davacılar, şirketin saldırganın şiddet içerikli konuşmalarını aylar öncesinden tespit ettiği, güvenlik ekibinin kaygılarına rağmen Kanada makamlarını uyarmadığı ve bahse konu kullanıcının yeniden hesap açmasını engelleyemediği iddiasında bulunuyor. İddialar henüz yargısal olarak kanıtlanmış değil. Bununla birlikte OpenAI’nin Kanada hükümetine gönderdiği resmî yazı, ilgili hesabın Haziran 2025’te kapatıldığını ve o tarihte uygulanan filtreleme protokolü uyarınca kolluk kuvvetlerine bildirilmediğini doğruluyor. Şirketin bugünkü protokol kapsamında aynı hesabı bildireceğini kabul etmesi, davayı kamusal sorumluluk bakımından kritik bir seviyeye taşıyor.

Sorumluluğun sınırları

Bu olay, internetin kurucu mitlerinden biri olan platform tarafsızlığı anlayışının üretken yapay zeka çağında çöktüğünü gösteriyor. Teknoloji şirketlerinin sistemlerinden geçen içerikten sorumlu olmayan basit aracılar oldukları savı, içeriği üreten, biçimlendiren ve kullanıcıya göre yönlendiren modelleri açıklamıyor. Sorumluluk bu nedenle içerikten mimariye kayıyor. Tek bir zararlı cevabın kim tarafından yazıldığı kadar sistemin hangi amaçlarla tasarlandığı, hangi davranışları teşvik ettiği, hangi riskleri öngörebildiği ve büyüme adına hangi güvenlik tercihlerini yaptığı da önem taşıyor. Kullanıcı etkileşimi ve bağlılığından ticari değer üreten bir şirket, sistem mimarisinden doğan öngörülebilir zararların maliyetini topluma yükleyemez.

Sorumluluk aynı zamanda yapay zeka değer zincirinin tamamına yayılmalıdır. Temel modeli geliştiren şirket, onu belirli bir hizmet içinde kullanan sağlayıcı ve kullanıcıya ulaştıran dağıtıcı aynı ölçüde sorumlu tutulamaz; fakat hiçbiri kendi rolünü görünmez de kılamaz. Burada güvenliğin ve tüketici zararının ötesine geçen epistemik bir sorumluluk bulunmaktadır. Yapay zeka sistemleri bilgiyi üretiyor, görünürlük kazandırıyor ve insanların gerçekliği anlamlandırırken kullandığı bilişsel zemini şekillendiriyor. İnsanların hangi bilgilere ulaştığını ve dünyayı nasıl anlamlandırdığını şekillendiren bir yapay zeka sistemi, bilgiyi yalnızca bir noktadan diğerine taşıyan telefon kablosu gibi tarafsız görülemez. Ne yazık ki günümüzde yorumlandığı şekliyle platform tarafsızlığı, teknolojiyi tanımlayan nesnel bir gerçeklikten çok sorumluluktan kaçınmaya yarayan bir şirket stratejisine dönüşmüş durumdadır.

Bir şirketin somut sorumluluğu, öngörülebilir risk........

© Anadolu Ajansı Analiz