Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

Ses mi Ritim mi Haram?

Sosyal medya sayesinde artık hiç bir şey gizli kalmıyor. Herkes fikrini açıklıyor, yayıyor. Son zamanlarda ilgilenmeyi düşünmediğimiz, hiç aklınıza bile gelmeyen haber, görüntü, fikirlerle sosyal medyada karşılaşıyoruz. Bunların bazıları KBRN gibi güncel, bazıları ise tarihi derinlikleri olan konular olabiliyor. Bazıları ise basit olmakla beraber edindiğimiz bilgi kaynakları sebebiyle karmaşıklaşıyor. Asılsız haber, yanlış bilgi, spekülatif bilgi olabiliyor. Veya bir bilgi edinmiş biri olarak biz öyle zannediyoruz. Tam da alanımla ilgili son zamanlarda önüme gelen bir bilgi. Bunu bir kaç farklı kişiden gördüğüm ve duyduğum için burada gündeme getirmek zorunda hissettim. Görüntü şu: Bir hocaefendi parmaklarını masaya ritmik vuruyor ve şöyle diyor: “Bu ritimdir, bu kadarı bile haramdır”. Görüntünün öncesi olabilir. Ama kastettiği şey bellidir. Ritim haramdır diyen kişinin bilgisi ne düzeyde bilemem ama bir miktar dini birikimi olduğu anlaşılıyor. Peki ya ritim bilgisi? Ritim nedir? Nasıl oluşur? Ritmin eş anlamlıları nelerdir? İslam tarihinde ritim bilgisi? Kaç çeşit ritim vardır? Burada bütün soruları değil ama ilk soruyu anlarsak söylenen sözün perde arkasını, yani ritmin haram olup olmadığını daha iyi anlayabiliriz. Diğer sorulara da temel atmış oluruz.

Herhangi bir nesneye belirli aralıklarla vurulduğu zaman kulağımız onu ritim olarak algılar. Burası doğru ama ritim bundan ibaret değil. Karşımızda kulakları sağır biri masaya vurduğumuzdan hiç bir şey anlamaz. Onun masaya ritimle vurması haram olur mu? Bu sorudan maksadımız ritmin aslı nedir sorusunu açmak, sözün asıl maksadını anlamak. Kulağımız ne duyar? Ses. Peki sesi yasaklayan hangi dini nas var? Nas yani Kur’an ve sünnetten bir delil. Ritim sadece ses mi? Hayır. Ses, aralık, ses, aralık, yani ses ve aralık şeklinde devam ederse basit bir ritim oluşur. Aralık için sembolünü kullandığımızda ritmi oluşturan sesi şöyle formülleştirebiriz: ses ses ses. Bu formülde yasak olan ne? Her kelime bu formül üzerinedir. Mesela: ke li me= ses, aralık, ses, aralık, ses. Bir de her sese kalın ve ince zıtlık özellikleri eklenirse, ritmik algı daha da kolaylaşır. Özetle her kelime, kelimelerin oluşturduğu cümleler mutlaka ritim özelliği taşır demek istiyoruz. Tahtaya vurmak en basit ritimdir, ritimlerin en basitidir.

Kur’an ve Hadis kaynakları elbette dinimizin vaz geçilmez temel bilgilerini oluşturur. Ritim kelimesinin eş anlamlıları ve rtim özelliği barındıranlar arasında “ahenk, ika, usul, ölçü, aruz” kelimeleri bulunur. Konuyu söylenmek istenen asıl maksada doğru açarsak “huda, nasb, gına, musiki, müzik” kelimelerini, “def, davul, ud” çalgılarını, “mülayemet, münaferet, uyum” kavramlarını, Edebiyat ilminde “şiir, manzum, vezin, seci”, Türkçe eğitimde dilin bir özelliği olan “ses uyumu” kavramını da kapsar. Kur’an tilavet terimlerinden söz etmiyorum bile. Bu kelimeleri Kur’an’da yasaklanan kelimeler arasında bulmak mümkün mü? Kur’an’ın kelimeleri hangi dildedir: Arapça. Şimdi sorumuz: Arapçada ritim var mı?

Her dil bir ritim taşır

Arapça, Türkçe, Farsça, Urduca, Hintçe veya dünyanın herhangi bir dili içinde bir ahenk barındırır, yani ritim barındırır. Dil ritimsiz olmaz. Arapçanın ritmini temsil eden Cahiliye şairlerinin en çok uğraştıkları şey veciz, ahenkli, ritimli cümleler, mısralar, kasideler söyleyebilmekti. Şairlerin Kur’an ayetlerinin ritmi karşısında acziyetlerini itiraf ettikleri ayetlerle sabittir. Kur’an’ın ritimsiz olduğunu söyleyen kişi ritmin ne olduğunu bilmiyor demektir. Kur’an’ın kolay ezberlenmesini sağlayan özelliklerinden biri onun ilahi bir ritme sahip olmasıdır. Yani kelimeleri oluşturan “kapalı hece, açık hece, kısa hece, uzun hece, vurgulu hece, kısa aralık, uzun aralık” gibi özellikler ritmi oluşturan birbirine zıt “ses ve aralık”ları barındırır ve her ayet insanın kabiliyetlerini gözeten ilahi kaynaklıdır. Beyin ve eğitimi konusunda uzman olan Prof.Dr. Sinan........

© Akademik Akıl