Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.

Hepatitle Mücadele İçin Gereken; Aşı, Test ve Tedavi

Kabaca karaciğer iltihabı anlamına gelen hepatit başta viruslar olmak üzere birçok nedene bağlı olarak gelişebilmektedir. Bu nedenler arasında; doktor kontrolü olmadan toplumda yaygın olarak kullanılan bitkisel yiyecek ve içecekler, alkol, yağlı karaciğer hastalığı, demir ve bakır metabolizması bozukluğu, çok sayıda ilaç, vücudun kendi organını yabancı gibi görerek ona karşı iltihabi reaksiyon geliştirdiği otoimmun hastalık, sağ kalp yetmezliği sayılabilir. Ancak bu etkenler arasında tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de viral etkenler en sık hepatit nedenidir.  Viral hepatitler A dan E ye kadar alfabe harfleri ile isimlendirilenler yanında daha nadir olarak Herpes simplex, Ebstein Barr gibi diğer viruslarla da oluşabilmektedir. Hepatit yapan viruslar içinde en sık görülenler hepatit B ve bunun varlığında vakaların bir kısmında gelişen hepatit D ve hepatit C’dir. Bu üç virusa bağlı hepatit tedavi edilmediğinde vakaların önemli bir kısmında birkaç yıl içinde yaşamı tehdit eden siroz ve karaciğer kanseri gelişebilmektedir. Viral hepatitlerin önlenebilir ve ilerleyici karaciğer hastalığı gelişmeden önce tedavi edilebilir bir durum olması nedeniyle her yıl 28 Temmuz, karaciğer iltihabına bağlı ciddi karaciğer hastalıklarına ve karaciğer kanserine yol açan viral hepatit konusunda farkındalık yaratmak amacıyla, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) öncülüğünde “Dünya Hepatit Günü” olarak kutlanmaktadır. Ancak baştan söyleyelim ki genel toplum sağlığı açısından hepatitle mücadele, sadece bir gün ile sınırlı olmamalı, her zaman koruyucu hekimliğin bir parçası olarak sağlık yöneticileri ve sağlık görevlileri tarafından sürekli akılda tutularak birinci basamaktan itibaren her kademede bu yönde çalışmalara kesintisiz devam edilmelidir. Toplumun tüm kesimleri herhangi bir engel ile karşılaşmadan bu hizmete ulaşabilmelidir.

İşte toplumun her kesiminin herhangi bir engel ile karşılaşmadan hepatitle mücadele konusunda yapılacak hizmetlere ulaşabilmesi için 2026 Dünya Hepatit Günü’nün teması DSÖ tarafından “Hepatit: Engelleri Aşalım”(Hepatitis: Let’s break it down) olup,  bütün toplum kesimlerinin hayatlarını kurtarabilecek hizmetlere ulaşmalarını sağlayabilecek engelleri kaldırmaya yönelik bir çağrıdır. Viral hepatit, hala dünyada önlenebilir bir hastalık olmasına rağmen, ölümlerin önemli bir nedeni olmaya devam etmektedir. Günümüzde viral hepatiti ortadan kaldırmak için gerekli etkin önlemler vardır, ancak sorun bunlara erişimdeki engeller, özellikle pandemi sonrası toplumda yaygınlaşan aşı karşıtlığı ve uygulamadaki aksaklıklardır. Etkili aşılar, doğru teşhis yöntemleri, hepatit C için iyileştirici tedaviler ve hepatit B için ömür boyu süren tedaviler enfeksiyonları önleyebilir, hayat kurtarabilir ve karaciğer kanseri ile siroz riskini azaltabilir. Buna rağmen, milyonlarca insan damgalanma, sınırlı farkındalık, sağlık hizmetlerine erişememe ya da sağlık sistemi eksiklikleri ve süregelen eşitsizlikler nedeniyle teşhis edilemediği için tedavi edilemiyor.

Viral hepatitleri önlemenin üç temel yolu vardır. 1. Önlem, 2. Vakaların tesbiti, 3. Hasta bireylerin tedavisi.

En sık hepatit etkenlerinden olan B, C ve D virusları esas olarak enfekte kan ve kan ürünlerinin doğrudan hastaya verilmesi ya da hasta bireylerin kanları ile temas yoluyla bulaşır. Bu nedenle hastalığı önlemede ilk adım etkenin kaynağından bulaşmasını önlemektir. Bunun için bütün dünyada ve ülkemizde tüm kan ve kan ürünleri hastaya verilmeden önce hepatit B ve C virusları için test edilmekte ve enfekte ürünler kullanılmamaktadır. Ancak bu aşamada yapılması gereken bir diğer işlem kan ve kan ürünlerinin temin edildiği kişilerin de saptanıp tanı ve tedavilerinin sağlanmasıdır. Kanımca en çok gözden kaçan vakalar ve bulaştırmaya devam eden vakalar bunlardır. Sağlık kuruluşlarında ameliyatlar ve girişimsel işlemlerden önce bütün hastalara hepatit B ve C testi yapılmaktadır. Bunun iki amacı vardır. Birincisi olası enfekte hastadan sağlık personeline bulaşı önlemek, ikincisi de enfekte hastayı bilgilendirerek ilgili bölüme tanı ve tedavi için yönlendirmektir. Bu iki amaçtan ilki yerine getirilse de ikinci konu sıklıkla ihmal edilmekte ve bu durum enfekte vakaların enfeksiyonu yaymaya devam etmelerine neden olmaktadır.  Oysa çok kısa bir zaman ayırma ve dikkat ile kişilerin bilgilendirilip yönlendirilmeleri bulaşmayı engelleyebilir ve karaciğer hastalığı ve karaciğer kanserini azaltarak milyonlarca hayat kurtarabilir. Yapılan çalışmalarda küresel ölçekte hepatit B’li vakaların sadece ’ünün teşhis edilip........

© Akademik Akıl