Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

Zerre’den Kürre’ye Kainatın Arke’si: Su

  “  Su gibi aziz olasın.” Türk Atasözü

   “Havasından mı ,suyundan mı?” Ata sözü

   “Dest bu si arzusuyla ölürsem dostlar,

   Kuz eylen toprağımdan sunun  anınla yâre su.” Fuzuli

   “Akan suda iki defa yıkanılmaz. ”Herakles

  “ Akan su yosun tutmaz.” Ata Sözü

  “Akarsu çukurunu kendi bozar” Ata Sözü

  “Akar suya inanma el oğluna dayanma” Ata Sözü

  “Dibi görünmeyen sudan geçme” Ata Sözü

 “ Su akarken testiyi doldurmalı” Ata Sözü

  “Su, başında kesilir” Ata Sözü

 “ Su bulanmayınca durulmaz” Ata Sözü

  “Su testisi su yolunda kırılır” Ata Sözü

  “Su uyur düşman uyumaz” Ata Sözü

“Suyun derinini deliye ölçtürürlermiş.” La edri

“Cihan-ara cihan içindedir bilmezler Şu mahiler ki derya içredir deryayı bilmezler. “ La edri

      Değerli okurlar, Akademik akıl ın bu ayın konusu olan “Su Kıtlığı (Kuraklık) ve Su Yönetiminde Acil Ne Yapılmalı” hakkındaki görüşlerimi siz değerli okurlarımla paylaşacağım. Konuya önce temel verilerle başlayıp, mevcut durumu analiz edip son olarak ta önerilerle bitirmeye çalışacağım. Kısa, az, öz özgün verileri sabrınızı taşırmadan vermek isterim. Su konusu temel ihtiyaçtan, tüketimden, gıdadan, sınırı aşan sulardan, geleceğin beyaz petrolü olma rolünden daha birçok konuyla yakından ilgilidir.

Kullanılabilir suyun önemini belirten başlıca nedenler.

 I. Kavramsal çerçeve.

1.Su kaynaklarının sınırlı olması.

2.Her yıl dünya nüfusunun artması doğal olarak sınırlı kaynak olan suyun azalması.

3.19. yıldan 20 yıla dünya nüfusu neredeyse ikiye katlamıştır. Âmâ su kaynakları aynıdır.

4.Evlerde kullanılan suyun sanayide kullananlardan fazla artacağı tahmin edilmektedir.

5. Dünyada 1955 yılında suyu kısıtlı ülke sayısı 7 iken, 1995 yılında bu sayı 20 olmuştur (Karadağ ve Uzun, 2009:1676).

6. Su kıtlığı çeken ya da sudan kaynaklanan gerilimlerin yaşandığı ülke sayısının 2025 yılında 50 ye ulaşacağı tahmin edilmektedir (Mazlum, 2003:3).

7. Günümüzde dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri su sıkıntısı çeken bölgelerde yaşamaktadır. 2025 yılında ise su sıkıntısı çekilen bölgelerde yaşayanların dünya nüfusuna oranının üçte ikiye çıkacağı öngörülmektedir (Kutsal, 2009:89).

8. ABD’nin 2000 yılındaki su kullanım istatistikleri incelendiğinde tarımsal su kullanımının % 34 oranında olduğu görülmektedir (U.S. Geological Survey, 2010).

9.Yeryüzünün yaklaşık % 70‟inin sularla kaplı olmasına rağmen, bu suların % 97‟sini okyanus ve denizlerdeki tuzlu sular oluşturmaktadır. Geriye kalan % 3‟lük bölüm tatlı sudur. Ancak bunun da % 68.3‟lük bölümü buz dağları ve buzullarda katı halde bulunmaktadır. Kalan suyun % 31.4‟ü yeraltı sularını oluşturmakta, sadece % 0.3‟ü tatlı yüzey suyu olarak göller (% 87), bataklıklar (% 11) ve akarsularda (% 2) bulunmaktadır (U.S. Geological Survey, 2010).

10. Dünya nüfusunun 1.600.000.000 olduğu 1900‟lü yılların başında kişi başına su tüketimi 360 m³/yıl iken, nüfusun 5.300.000.000‟a ulaştığı 1990‟da kişi başına su tüketimi 570 m³/yıl olmuştur. Endüstrileşmiş ülkelerde su ağırlıklı olarak endüstride kullanılırken, daha az gelişmiş ülkelerde suyun tarımsal kullanımı ön plana çıkmaktadır. Birleşmiş Milletler ‟in 1975 yılında hazırladığı bir rapora göre, o yıllarda Batı Avrupa ülkelerinde suyun % 49‟u, Kuzey Amerika ülkelerinde ise % 47‟si endüstride kullanılırken, bu ülkelerde tarımsal su kullanımı % 30‟larda kalmaktaydı. Oysa aynı yıllarda tarımsal su kullanımı Latin Amerika ülkelerinde % 76, Ortadoğu ülkelerinde ise % 89 oranındaydı (Aytemiz ve Kodaman, 2006:527-528).   

11.Gri su: Banyodan ve atık lavabolardan çıkan gri su yüzyıllardır bahçe sulama işlerinde doğrudan kullanılmaktadır. Gri suyun bahçe sulama, tuvalet rezervuarları ve çamaşır yıkama gibi alanlarda kullanılması, tatlı su kaynaklarının korunmasına yardımcı olmakta ve temiz su tüketimini azaltarak su tasarrufu sağlamaktadır.

12.Sınır aşan sular: Türkiye’nin egemenlik hakkı bulunan 27 adet sınır aşan su belirlemiş olup, bunları sınır oluşturan sular ve sınır aşan sular olarak sınıflandırmışlardır. Bunlardan beş adeti Türkiye’nin çeşitli ülkelerle sınırlarını oluştururken, 22 akarsuyun bir kısmı Türkiye topraklarından akmaktadır. Bu akarsular şunlardır (Rüştü ve Salem, 2004:55: Sınır Aşan Sular: Türkiye ve Paydaşlarının Sınır Aşan Sular Politikalarına Siyasal ve Ekolojik Bir Bakış).

  Sınırı aşan nehirler su kaynaklarının 5 ini oluşturmaktadır. Meriç, Aras, Çoruh, Fırat, Dicle, Asi nehirleridir. II dünya savaşından sonra 313 yüzey suyu havzasında,448 sınır aşan akiferde (Pekişmemiş kumlar  ve elementler),300 den fazla sınır aşan sulak araziler oluştu.1960 larda Hindistan- Pakistan arasındaki İndus  nehir suyu anlaşmazlıkları devam etmektedir. Mısır la Sudan arasındaki Nil nehri suları çeşitli zamanlarda sürtüşmelere yol açmaktadır.1964 de Kamerun, Nijer Nijerya ,Çad arasında Çad gölü havzasından dolayı anlaşmazlıklar yaşanmaktadır. Dünyanın değişik, yerlerinden örnekler vermemin sebebi dünya yüzeyi su oranı azalsa da tatlı su ve sınır aşan sular konusunda ülkelere arasına meydana gelen anlaşmazlıklar dikkat çekmektir.

Su kullanımı. (Kullanım yerine göre)

Yıl        sulama da     hanelerde        sanayide      toplam

1990       22.0               5.1                3.4                 30.5

2020       72.0             18.0               22.0                112.0

Su kullanımı. (Kullanıldığı sektöre göre)

Tarım    t.  (Bunun u  yüzeysel  sularından ,f yeraltı sularından sağlanmaktadır.)

0-20  su stresi oranı.20-40 orta su stresi.40 şiddetli oran.(tasnifine göre)

2030 yılında 1200 metreküp tüketileceği,2040 yılında 1116  metreküp tüketileceği ,2050 yılında 1069 metreküp tüketileceği tahmin edilmektedir. (Gelecek yılarda tatlı su kullanımı tahmini.

25 adet nehir kullanılan uluslararası sular havzasındadır.9 havuzda sıkıntı yok,4 ünde kesin kıtlık miktarı,5 inde kıtlık düzeyinde,7 sinde ise su stresi söz konusudur.tc nüfusunun ( i Marmara bölgesinde toplandığı için su kullanımı dada bu bölgelerdeki veriler önem arz etmektedir.

2017 yılında kişi başına 1385 metre küp .TC. yıllık yağış miktarı 643 m m.yıllık 501 milyar metre küp Suya tekabül eder.274 milyon metre küp atmosferde buharlaşabilen oran iken , 69 milyon metre küp yeraltına sızmaktadır DSİ  yüzeyde 98 milyar metre küp.95 miyar metre küp, yerüstü nehirlerden 3 milyar metre küp ise komşu ülkelerden doğan nehirlerden alıktadır demektedir.

TC. de yılık kişi başına düşen su miktarı.1300 metre küp. Bu suların kullanılmasında sınır verileri ve  ölçütleri ise ,1000-1700 normal sınır.500-1000 kıtlık500-kıtlık sınırıdır. Su konusunu Fırat Dicle’yle ilişkilendirip yanlış akıl yürütmeyi de açıklamak isterim. Konuyla dolaylı ilgilidir ama bilinesinde fayda olduğu........

© Akademik Akıl