Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

KBRN DESTEKÇİSİ VE GÜNLÜK HAYATTA FARK ETMEDEN İÇİNDE YAŞADIĞIMIZ RİSKLER

KBRN denildiğinde çoğumuzun aklına savaşlar, büyük kazalar veya felaket senaryoları gelmektedir. Kimyasal olarak zehirli maddeler sinir sistemini felç etmekte, ciltte yanık yapmakta, nefes almayı zorlaştırmakta, kana karışarak organlara zarar vermekte; Biyolojik olarak belirtileri sonradan da ortaya çıkabilen bakteri, virüs ve mikroplar, genlerin etkilenmesi; Radyolojik olarak radyasyon, canlı organizmalar veya onların toksinleriyle oluşmakta, hastalıklar yapmakta ve yaymakta; Nükleer olarak atomlar, santral kazaları vb. etkileri düşünülebilir.      

Kimyasal gazlar, salgın hastalıklar, radyasyon ya da nükleer olaylar… Tek cümleyle KBRN, görünmez ama çok tehlikeli olabilen kimyasal zehirler, mikroplar, radyasyon ve nükleer olayların genel adlandırması olarak düşünülebilir.”

“Tevekkül (Allah’a güvenme), esbabı (sebepleri) bütün bütün reddetmek değildir. Belki, esbabı, dest-i kudretin (Allah’ın kudret elinin) perdesi bilip riayet ederek (uyarak); esbaba teşebbüs (sebepler başvurma) ise, bir nevi dua-yı fiilî telâkki ederek (gerekli şartları ve sebepleri yerine getirme kabul ederek), müsebbebatı (sebeplerin sonuçlarını) yalnız Cenâb-ı Haktan istemek ve neticeleri Ondan bilmek ve Ona minnettar olmaktan ibarettir.” Bize bir şey olmaz demek rahatlatıcı olabilir ama gerçekçi değildir. Kimyasal sızıntılar, salgın hastalıklar, radyasyon olayları ya da nükleer kazalar… Bunlar her gün olmaz; fakat olduğunda hazırlıklı olanla olmayan arasındaki fark çok büyük olur.  Mesele korkmak değil, bilerek ve hazır olarak yaşamaktır.

Geçmişte yaşanan COVID-19 bize çok önemli bir ders vermiş olmalıdır. Görünmeyen bir tehlike, hayatı tamamen değiştirebilir. Aynı şekilde Çernobil Nükleer Kazası da gösterdi ki, doğru davranışlar hayat kurtarır, yanlışlar ise riski büyütür.

Şunu açıkça söyleyelim: KBRN olayları nadirdir. Ama “nadir” olması, “hazırlıksız yakalanabiliriz” gerçeğini değiştirmez. Üstelik alınacak tedbirler yapılamaz, ya da karmaşık değildir. Aksine, herkesin yapabileceği şeylerdir. Bir vatandaş olarak yapmamız gerekenler şunlar olabilir:

Öncelikle panik yapmamak ve bilginin doğru olduğuna güvenmektir. Resmi açıklamaları takip etmek, kulaktan dolma bilgilerle hareket etmemek hayatımız için önemlidir.

İkincisi, küçük ama etkili hazırlıklar yapmak. Evde birkaç günlük su, basit bir maske, bir fener… Bunlar basit görünebilir ama kriz anında büyük bir boşluğu doldurabilir. Hazırlık, korkunun değil, aklın göstergesidir.

Üçüncüsü, doğru refleksi bilmek. Böyle bir durumda yapılacak şeyler aslında çok basittir:

Uzaklaşmak, korunmak ve beklemek. Yani tehlikeden uzaklaş, kapalı bir alana gir, kendini temizle ve resmi yönlendirmeleri takip et.

Unutmayalım: KBRN olaylarında ilk dakikalarda yapılan doğru hareketler, sonucu belirler. Bu yüzden “o an ne yapacağım?” sorusunun cevabını önceden bilmek gerekir. Bu bir sorumluluk meselesidir. Kendimiz için, ailemiz için, çevremiz için… Bilinçli olmak zorundayız. Çünkü hazırlıklı olmak hayatımıza güven ve emniyet verir.

Oysa gerçek şu ki KBRN sadece olağanüstü durumların konusu değildir. Günlük hayatın içinde, fark etmeden maruz kaldığımız pek çok küçük etki de bu başlık altında değerlendirilebilir.

Bu bir korku yazısı değil, farkındalık değerlendirmesidir. Çünkü mesele korkmak değil; neyle karşı karşıya olduğumuzu bilerek, daha bilinçli yaşamaktır.

Bugün nefes aldığımız havayı düşünelim. Bu hava sadece oksijenden ibaret değildir. İçinde egzoz gazları, sigara dumanı, parfüm kokuları ve hatta yaşadığımız ortamdan kaynaklanan biyolojik unsurlar vardır. Yani aslında her gün, fark etmeden küçük dozlarda kimyasal ve biyolojik etkilere maruz kalıyoruz.

EGZOZ GAZLARI: SESSİZ KİMYASAL MARUZİYET

Şehir hayatının vazgeçilmezlerinden biri olan araçlar, egzoz gazlarıyla sürekli bir kimyasal yayılım meydana getirmektedir. Karbon monoksit, azot oksitler ve ince partiküller… Bunlar gözle görülmez ama solunum sistemine doğrudan etki etmektedirler. Üstelik bu etkilenme ve maruziyet tek seferlik değil, sürekli ve tekrarlayıcıdır.

Egzoz gazı bir KBRN felaketi değildir; ancak kimyasal (K) açıdan bakıldığında, şehirlerde yaşayan insanlar için düşük dozda ama sürekli bir etkileşim ve maruziyet kaynağıdır. Bu yüzden “zararsız” değil, “alışılmış” bir risktir.

SİGARA: ANLIK VE YOĞUN KİMYASAL ETKİ

Sigara ise bu tablonun en belirgin örneklerinden biridir. Yakılan her sigara, bulunduğu ortama doğrudan kimyasal yük bırakmaktadır. Üstelik bu sadece içen kişiyi değil, aynı ortamda bulunan pasif içicileri daha da çok etkileyen........

© Akademik Akıl