Türkiye, ifade özgürlüğü meselesinin sık sık gündeme geldiği bir ülke ve bunun sebebi tam da ifade özgürlüğü kriterlerinin, anlayışının, refleksinin yalnız devlette değil toplum katında da yerleşmemiş, benimsenmemiş olması. Komedyen Deniz Göktaş’ın gösterisinde söylediği sözlerden dolayı tutuklanması da ister istemez bu tartışmayı bir kere daha yapmayı gerektiriyor. Bu kadar sık gündeme gelmesine rağmen ifade özgürlüğüne dair en basit ilkelerin hâlâ anlaşılamamış olması da başlı başına bir merak ve araştırma konusudur. Eğitimle mi ilgili, kültürle mi…insanlar gerçekten anlamıyor veya anlamak mı istemiyor…? Bu vesileyle ifade özgürlüğüne dair bazı temel ilkeleri tekrar etmekte fayda var sanırım.

İfade özgürlüğü sadece hoşa giden, kimseyi incitmeyen, rahatsız etmeyen sözler için değildir. Öyle olsaydı ifade özgürlüğü bir mesele olmazdı, biz de bu kadar konuşuyor olmazdık. Asıl özgürlük rahatsız edici, incitici, hoşa gitmeyen sözler içindir. Örneğin, Deniz Göktaş’ın gösterisindeki kimi şakalara atfen “değerlerimizle dalga geçmek ifade özgürlüğü değildir”, diyorlar. Halbuki, bu söylediklerimiz temelinde ifade özgürlüğü tam da “değerlerle” dalga geçebilme özgürlüğüdür. Herkes kendi dünya görüşüne, yaşayışına göre birtakım değerler ve kutsallar belirleyip bunların etrafına geçilmez sınırlar çizer ve bunun devletin sopasıyla korunmasını beklerse sonunda bir de bakarsınız ki kimseye söz ve hareket alanı kalmamış. Her ağzınızı açtığınızda devlet başınıza çökmüş. Kimisi dinine laf söyletmez, kimisi milletine, kimisi atasına…

Ayrıca bu mekanizma toplumun bütün kesimleri için eşit veya simetrik biçimde ilerlemez, güçlü olan daha fazla kayrılır. Nitekim, hatırlayanlarınız olacaktır, bundan bir müddet önce bir komedi programında Hristiyanlıkla ilgili bir skeç yayınladı. Her skeçte olduğu gibi........

© Agos