Okul önlerinden borsaya hazin son (Azerbaycan, İran ve Türkiye’de başörtüsü)
Azerbaycan’da 21 Eylül 2026 tarihinde bir genelge yayınlanıyor. Yani fazla değil, daha bir ay bile olmuş değil. Bu genelgede laiklikten bahsediliyor ve devlet okullarında tek tip elbise giyileceği, üniforma tarzı simgesel giysilere izin verilmeyeceği söyleniyor. Ama direkt başörtüsü veya hicap kelimeleri kullanılmıyor. Dini kurumlarda, imam hatip türü okullarda, Kur’an kursu türü yerlerde müdahale edilmediği; ancak devlet okullarında laiklik ilkesi gereğince memurların belirtilen tipte, tek tip elbise giymeleri gerektiği ifade ediliyor.
Bunun üzerine bazı öğretmenler, “Burada başörtüsü de kastediliyor,” diyerek başörtülü öğrencileri, Bakü başta olmak üzere birçok şehirdeki okulda derslere almamaya başlıyorlar. Bunun üzerine öğrenci velileri tepki gösteriyor. Tepkiler büyüyor, giderek kitlesel protestolara dönüşüyor ve tartışma her geçen gün alevleniyor.
Bunun üzerine Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev yaptığı açıklamada; dış güçlerin ülkelerine müdahale etmeye çalıştığını, ülkelerinin bağımsız olduğunu, herhangi bir dış ülkenin yaşam biçimlerine ve aldıkları kararlara karışamayacağını söyleyen bir konuşma yapıyor. Burada da büyük oranda İran’ı kastettiği yorumlarda ifade ediliyor. Yani “İran, başörtüsü yoluyla ülkemize müdahale ediyor. Şiilik her geçen gün yayılıyor. Şiileşen Azerbaycan öğrencileri giderek başörtüsü, kara çarşaf falan giymeye başlıyorlar.” Sadece bu da değil; diğer taraftan IŞİD’çiler, Selefiler, Talibanlar, bu kafada olanlar Azerbaycan’da tarikat ve cemaat faaliyetleri yürütüyorlar. Ele geçirdikleri yerlerde kızları, kadınları değiştirerek çarşafa ve başörtüsüne sokuyorlar. “Bu şekilde dini irtica her geçen gün ülkemize yayılıyor ve gelecek için tehlike arz ediyor,” diyerek bunları bu şekilde değerlendirip böyle bir yasak uygulamasına girişiyorlar.
Baktığımızda aynı şeyin 2010 yılında da yapılmaya çalışıldığını görüyoruz. Şimdi bu uygulama çok tanıdık. Yani bizim çok tanıdığımız ve öte yandan gülümseyerek, diğer taraftan acıyarak, öte yandan şaşkınlıkla izlediğimiz bir hikaye. Aynı olaylar, aynı gerekçelerle, aynı laflarla Türkiye’de de özellikle 80’li ve 90’lı yıllarda, bizim de gençlik yıllarımızda yaşandı. Ben o zaman İlahiyat Fakültesi’nde bir öğrenciydim; 1985 ve 1990 yılları arası, 5 yıllık bizim dönemimiz o oluyor. 85-90 arasıdır benim dönemim ama 88-89’te falan okulu bıraktım. Ama bu dönemde tam da askeri darbe döneminden yeni çıkılmıştı, Özal dönemleriydi; fakat buna rağmen genelge yayınlandı. Cumhurbaşkanı Kenan Evren’di ve ısrarla bunu takip ettiler. Şu anda İlham Aliyev’in söylediği laflara benzer laflar söylüyorlardı. İrticanın her geçen gün geliştiği, laikliğin elden gittiği, her yerin çarşaflarla, örtülerle dolduğu, Cumhuriyetin yıkılmak istendiği ifade edilerek; laikliğe aykırı eylemler olduğu belirtilerek bütün bu gelişmelerden okullara başörtülü gidenleri sorumlu tutarak onlar üzerine bir yüklenme söz konusuydu. Onlarca, binlerce başörtülü bu yüzden okullara alınmadı. Okulların önünde protestolar oldu. Bizler de onların içinde bizzat yer aldık. Hatta biz zaten onları yönlendirdik, eylemleri organize ettik. Yani o yıllar hep böyle geçti.
Ve nihayetinde bu süreç geldi geldi, 2002 yılında Türkiye’de AK Parti iktidarı ile sonuçlandı ve başörtüsü olayları da giderek kesildi. Ve nihayetinde başörtülüler Meclis’e de girdiler. En nihayetinde başörtüsü hikayesi; borsada 163 milyon koyup 2,5 milyon götüren başörtülü eski Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanı ile sonuçlandı. Sonuç itibarıyla o da bir başörtülü. Hikaye bununla sonuçlandı. Bu taraftan da böyle hazin bir hikayedir yani bu. Böyle başlayıp; özgürlük mücadelesi, insan hakları, adalet, eşitlik, özgürlük diye başlayıp borsa ile biten, borsa kumarcılığı ile biten, bizatihi başörtülülerin ve onları destekleyenlerin, o çevrelerin organize ettiği, bizatihi yer aldığı hazin bir sonla, ibretlik bir sonla sonlanan bir hikayedir.
Neyse, hikaye böyle bitti, o ayrı bir şey. Ama biz hikayenin başına dönüyoruz. Şimdi bunun aynısı Azerbaycan’da da yapılıyor. Azerbaycanlılar “irticanın eline düşeceği” endişesiyle güya hükümet tarafından uyarılıyor. “Laiklik elden gidiyor,” deniliyor. Peki kim gelecek? Yani bu başörtüsü yasağı kime karşı uygulanıyor? İranlı Şiilere. Peki İran’da ne oluyor? İran’da da tam tersi; insanlar başını kapatmaya zorlanıyor. Orada da başı açma yasağı var, pardon. Azerbaycan’da başı kapatma yasağı var, “başörtünü çıkaracaksın,” diyor. İran’da da “başını örteceksin,” diyor. Bu ikisi aynı kafadır. Bu ikisi aynı kafadır. Yani bir kadının başını “aç” diyen de “kapa” diyen de ve bunu devlet zoruyla yapmaya kalkan da, ikisi de aynı kafadır. Bunlar her şeyden önce demokrat değiller.
İran’daki yönetim........
