menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Tahran'ın Londra'ya Aynası: Terör Listesinin Diplomatik Mantığı

13 0
02.11.2026

Diplomaside bazen en gürültülü hamleler, en sessiz hesapların ürünüdür. İran Dışişleri Bakanlığı'nın 1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe girdiğini duyurduğu karar, tam da bu türden bir hamle gibi görünüyor. Tahran, İngiltere Kraliyet Donanması ile Kraliyet Hava Kuvvetlerini "terör örgütü", İngiliz dış istihbarat servisi MI6'yı ise "düşman grup" olarak tanımladığını açıkladı. Basına yansıyan bilgilere göre karar, İran Dışişleri Bakanlığı'nın yayımladığı bir bildiriyle duyuruldu ve gerekçe olarak İngiltere'nin son bir yıl içinde İran'a yönelik gerçekleştirdiği belirtilen "düşmanca eylemler" gösterildi.

Bu eylemlerin başında, İngiltere'nin Devrim Muhafızları Ordusunu 2026 Devlet Tehditleri Yasası kapsamına alması geliyor. İran tarafı, söz konusu kararın uluslararası hukuk kuralları ve mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde alındığını belirtiyor. Mütekabiliyet, yani karşılıklılık, devletler hukukunun en eski ve en tartışmalı araçlarından biri. Bir devletin attığı adımın aynısını ya da benzerini ona geri yansıtmak, hem bir mesaj hem de bir meşruiyet çerçevesi işlevi görüyor. Tahran'ın burada yaptığı şey, Londra'nın hukuki tasnifini kendi hukuki tasnifiyle karşılamak; en azından söylem düzeyinde bir simetri kurmak.

Ancak simetri her zaman denklik anlamına gelmiyor. Bir devletin silahlı kuvvetlerini "terör örgütü" olarak tanımlamak, uluslararası ilişkilerde alışılmadık bir adım. Bu tür bir tanımlama, normalde devlet dışı aktörler için kullanılan bir kategoriyi devlet kurumlarına uygulamak anlamına geliyor. Bu, beraberinde hem hukuki hem de siyasi açıdan önemli sorular getiriyor. Hukuki açıdan bakıldığında, böyle bir tanımlamanın pratikte ne gibi yaptırımlar veya sonuçlar doğuracağı, bildiride ayrıntılandırılmış değil. Siyasi açıdan ise bu, iki ülke arasındaki gerilimin sembolik dilini daha da sertleştiren bir hamle olarak okunabilir.

İran Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasında dikkat çeken bir diğer unsur, kararın İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi tarafından kabul edilen bir karara dayandırılması. Bu, adımın yalnızca diplomatik bir tepki değil, aynı zamanda güvenlik kurumlarının onayından geçmiş kurumsal bir tercih olduğunu gösteriyor. Açıklamada ayrıca İngiltere'nin son bir yıldaki İran karşıtı politikaları ve eylemleri kınanırken, bu adımların Birleşmiş Milletler Şartı'nın ilkelerine ve uluslararası hukuka aykırı olduğu savunuluyor. Tahran yönetimi, özellikle ulusal egemenliğe saygı gösterilmemesi ve diğer devletlere karşı yasa dışı tedbirler uygulanmasını eleştiriyor.

İngiltere'ye yöneltilen suçlamalar arasında, İngiltere topraklarındaki askeri üs ve tesislerin İran'a karşı yürütülen bir savaşta kullanılmasına izin verilmesi de yer alıyor. Bu ifade, iki ülke arasındaki gerilimin yalnızca karşılıklı tasniflerle sınırlı olmadığını, aynı zamanda bölgesel bir çatışma bağlamına da oturduğunu ima ediyor. Basına yansıyan bilgilere göre İran tarafı, Devrim Muhafızları Ordusu'nun "ulusal güvenliğe tehdit" olarak tanımlanmasını da kararın gerekçeleri arasında sayıyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, bu iddiaların İran tarafının resmi açıklamasına dayandığı; bağımsız kaynaklarla doğrulanmış olgular olarak sunulmadığı.

Kararın zamanlaması da ayrıca üzerinde durmayı hak ediyor. 1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe girdiği bildirilen bu adım, İngiltere'nin Devrim Muhafızları Ordusunu 2026 Devlet Tehditleri Yasası kapsamına almasının ardından geldi. Yani iki ülke arasında bir yasal tasnif yarışı yaşanıyor. Londra, Tahran'ın önemli bir güvenlik aktörünü kendi mevzuatı çerçevesinde tehdit olarak tanımlıyor; Tahran ise buna Londra'nın askeri ve istihbarat kurumlarını kendi listesine alarak yanıt veriyor. Bu tür bir karşılıklılık, taraflar arasındaki diplomatik kanalların ne kadar daraldığını da gösteriyor.

Şimdi bu kararın olası sonuçlarını tartmak gerekiyor. Öncelikle, böyle bir tanımlamanın pratikte ne anlama geleceği belirsiz. İran'ın Kraliyet Donanması ve Hava Kuvvetlerini "terör örgütü" olarak tanımlaması, bu kuvvetlere yönelik somut bir operasyonel adım anlamına gelmeyebilir. Daha çok, diplomatik bir mesaj ve iç kamuoyuna yönelik bir duruş sergileme işlevi taşıyabilir. Ancak sembolik adımlar da zamanla kendi mantığını yaratır. Karşılıklı tasniflerin artması, iki ülke arasında herhangi bir diyalog zemininin daha da daralmasına yol açabilir.

İkinci olarak, bu kararın bölgesel güvenlik dengeleri üzerindeki etkisi düşünülmeli. İran ile İngiltere arasındaki gerilim, yalnızca ikili bir mesele değil. Basra Körfezi'nden Kızıldeniz'e uzanan hat,........

© ABC Gazetesi