Avrupa Birliği’ne (AB) tam üyelik heyecanının yükseldiği zamanlarda, Türkiye’nin gerçeklerine uymadığı, ihtiyacı da olmadığı halde, 2004 yılında kurulan, fiilen 2016 yılında faaliyete geçirilen, “istinaf mahkemeleri” dediğimiz “Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM)” ile “Bölge İdare Mahkemeleri (BİM)”, olması gereken işlevini göstermeyip, hem yargılama süresini uzatan hem de temyizdeki hâkim teminatlarını zayıflatan bir kambur gibi. O tarihlerde adliye koridorlarında, “bir ara kurulmasından vazgeçilse de AB’nin hibe kredisini iade etmek gerekeceği için istinaf mahkemelerinin istemeyerek de olsa faaliyete geçirildiği” konuşulurdu.

Adalet İstatistikleri’nin 2024 yılı verilerine göre, Türkiye'de ilk derece adliye mahkemelerinde 5 milyon 369 bin 402’si hukuk, 3 milyon 919 bin 685’i ceza olmak üzere, toplam 9 milyon 289 bin 87 dava var. İlk derece mahkemeleri, hukuk davalarını ortalama 228 günde, ceza davalarını ise ortalama 265 günde sonuçlandırmakta. Yargıtay’da ise 2024 yılında hukuk dairelerinde 181 bin 320, ceza dairelerinde ise 490 bin 746 dosya vardı. Yargıtay’daki işleri hukuk daireleri ortalama 240 günde, ceza daireleri ortalama 556 günde sonuçlandırmakta.

***

İstatistiklere göre 2024 yılında BAM ceza dairelerinde toplam 1 milyon 145 bin 249 dosya var ve bunların 657 bin 66’sı, ortalama 226 günde karara bağlanmış. BAM hukuk dairelerinde 1 milyon 271 bin 812 dosya var ve bunların da 602 bin 192’si ortalama 373 günde karara bağlanmış. Karmaşık ticari ilişkilerin söz konusu olduğu büyük şehirlerdeki karmaşık ve kapsamlı işlerde ise davaların sonuçlanma süreleri, ortalama sürelerden çok daha uzun oluyor.

İstinaf yolu, yargılamalara hukuk davalarında ortalama 373 gün, ceza davalarında........

© 9 Eylül Gazetesi