Türkiye’nin İngiliz Büyükelçi memuru Bay Leeper, İstanbul’daki elçilik personeli Bay Helm ve Bay Buchan-Hepburn ile birlikte, 1926 yılında, Konya, Klikya, Antalya, Rodos ve İzmir’i kapsayan bir ziyaret yaptı. Bu ziyaretin amacı gezilen bölgelerdeki İtalyan silahlarını tespit etmekti. Bu ziyaretini gizli bir rapor halinde İngiliz Dışişleri Bakanlığına sundu. Bu rapor Türkiye’nin İngiliz büyükelçisi R.H. Hoare tarafından Sir Austen Chamberlain’e sunuldu. Biz bu raporun Rodos ile ilgili kısmını yayınlıyoruz ( Further correspondence respecting Turkey, Part XII, (FO 424, 265), S. 42-43).

‘’Rodos, Anadolu anakarasından açıkça görülebilmektedir. Makri (Fethiye) limanından Rodos'a vapurla sadece dört saat sürüyor, ancak bu süre sonunda Asya ve Avrupa'yı geride bırakmış oluyorsunuz, ilgisizlik ve çöküşten, coşkuya ve neredeyse ateşli bir faaliyete doğru gidiyorsunuz. Anadolu'da, neredeyse tüm kıyı şeritlerinde bakımsız veya terk edilmiş evler görülüyordu. Rodos'ta da evler her yerde mantar gibi bitiyorlar. Türkiye'de iyi bir karayolu bulmak zordur ve bulunduğunda da aniden kaybolup, görünürde hiçbir sebep yokken birkaç kilometre sonra tekrar ortaya çıkar. Öte yandan Rodos, halihazırda birinci sınıf bir karayolu ağıyla donatılmıştır. Bu, turist için bir zevktir ve kısmen onun içindir, ancak eğlencesinin bedelini ödemesi beklenir. İtalyanların istediği ödeme, bu başarı öyküsünün geniş çapta yayılması veya bir Türk Anadolu'ya dönme talihsizliğine sahipse, daha da iyisi Türkiye’de bunları anlatması olduğuna hiç şüphem yoktur. Rodos'a, savaştan beri alışılagelmişin aksine, çok büyük miktarda para akıtılıyor; üstelik İtalya en zengin ülkelerden biri de değildir. Rodos'un kendisi bu harcamanın karşılığını........

© 9 Eylül Gazetesi