“Gökkubbe altında söylenmemiş söz yoktur,” derler ama yazı için o kadar çok alan var ki; yazalım...

Emperyalizmin yeni versiyonu tekno-emperyalizm bize yazmak için bu alanı yeterince açıyor. Kullandığımız bilgisayar ve program değil sadece; bulut sistemiyle bu yazının binlerce kilometre uzağa gitmesine ve saklanabilmesine neden olan dijital bulut sistemleri, denizaltı kabloları ve uydularla sağlanan internet servisi, tekno-emperyalizmin geniş bandında ilerliyor. Uydular yüzünden dünyanın çevresinde kirlilik oluştuğu, sorumlularının da daha çok Amerikalılar olduğu, bir gerçek..

Biz de yarı çevre ve/veya çevrede sermaye açığımızdan bahsedip duralım yeter ki... Zira cari açık ve enflasyonun Hürmüz Boğazı’na takılmasına gönlümüz el vermez. Kuru yükseltip yeniden eşitsizliği derinleştirmekle çözülemeyeceğini görmek için kâhin olmaya gerek yok; günümüzün “organik iktisatçıları” bizi yanlış yola saptıramazlar...

Bu dünyadan J.A. Hobson, R. Hilferding, V.İ. Lenin, S. Amin, I. Wallerstein, H. Magdoff, M. Perelman ve A. Negri gibi ekonomiyi sadece sermaye sınıfına özgü olarak görmeyen yüzlerce iktisat düşünürü geçti. Emperyalizmin yeni versiyonu da eskiyi tartışarak anlaşılabilir zira.

Önce “klasik emperyalizm” kuramlarının iki düşünürünü ele alalım. Hobson’ın (1902) eksik tüketim analizi, özetle, merkez kapitalist ülkelerde servet eşitsizliği sermayenin yatırım alanını yaratacak bir talep boşluğu oluşturunca, “sermaye ihracıyla” yarı çevre ve çevredeki yatırımlar finanse edilerek, kârların azamileştirilmesine dayanır.

19’uncu yüzyılda ABD demiryolu ağı Britanya (kredi) finansmanıyla yapılmıştı. Eksik tüketim eğilimi servet eşitsizliğinin bir sonucu olduğundan, Hobson’a göre bu eşitsizliği azaltınca kapitalizmin doğrudan kaynaklara el koyma anlamında klasik emperyalizme başvurmasına gerek kalmayabilir. Özetle, Hobson’a göre, kapitalizmin arızası emperyalizmle onarılır.

Fakat bu, günümüze nasıl uyarlanabilir?

Sorun günümüzde tekno-emperyalizm ile bağlantı kurarak giderilir. Bugün dev teknoloji şirketleri (Big Tech), elde ettikleri devasa kârları yatıracak alan bulmakta zorlandıklarında, gelişmekte olan ülkelerin dijital altyapılarını ele........

© 12punto