Yıllar önce doktora tezimde “finans güdüsü” kavramını kullanarak, faizin fiziksel yatırım yapı-labilir seviyede tutulmasının önemi üzerinde durmuştum. Zira fiziksel yatırımlar artmazsa enflasyon mukadder...

Fiziksel yatırım derken sadece konut gibi sosyal sabit sermaye yatırımını değil, artı değeri parça bileşenle yayan ve ithalata bağımlılığı görece azaltan yatırımları kastediyordum. Yıllar içinde Türkiye’nin ihracat ve ithalat kapasitesi arttı. Buna kısaca dış ticaret hacmi diyoruz. Dış ticaret hacminin milli gelire oranı son 30 senede; yüzde 40’lardan yüzde 55-70 bandına geldi. Yani milli gelirin yarısından fazlası kadar bir dış ticaret değerinden bahsediyoruz.

Gelgelelim ülke dışa açıklık performansını tıpkı Osmanlı’da olduğu gibi dış ticaret açığı üzerinden sağlamış, yani ithal girdilere bağımlılık giderek artmış. Bu da yabancı para talebinin yüksek olduğu harlanmış bir ekonomi düzeyi anlatıyor. Bu “dinamik” ilişkiler ağı, uluslararası tekeller aracılığıyla yaratılan küresel zincirde Türkiye’nin yerini yeterince büyütmediği gibi, dışarıya artık değer transferini güçlendiren kanallar oluşturuyor. Finansallaşmanın yarattığı kolaylaştırıcılar sayesinde “Net Hata ve Noksan” kalemi üzerinden sermaye çıkışı cari açığın yanında ayrıca bir kanamaya yol açarak ekonomiye zarar veriyor.

Bu ortamda enflasyonun yüzde 30’lara demir atması, kur ve faiz üzerindeki baskıyı gündemde tutuyor. Yeni açıklanan Yurtiçi Üfe’ye göre hesaplanmış reel kur endeksi 2023’den sonra ilk defa 100’ün üstünde. Yani TL, yurtiçi üreticilerin ürettikleri mallarının enflasyon değerinin üstünde bir değere sahip.  Fakat abartıldığı gibi bir durum yok. Tüfe açısından reel kura baktığımızda yine 2017’deki 120 değerinin çok altında, 106 değerinde. Yani tüketici fiyatlarındaki artışı hemen hemen yansıtan bir kur değeriyle karşı karşıyayız. Oysa üretici şikayetçi. Neden? Zira yukarda bahsettiğimiz dış ticaret açığıyla açıklanabilecek ithalat bağımlılığı üreticiyi ihracatta “yeni” ve “verimli” mallarda uzmanlaşma konusunda zorluyor...

KURLAR FAİZLERİN YOLUNU GÖZLÜYOR

Peki kurun artması işe yarar mı? Sanmıyorum. Tıpkı varlık barışıyla gelen paranın........

© 12punto