Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan 12. Yargı Paketi, yargı sisteminin daha etkin ve verimli işlemesini sağlama amacıyla kamuoyuna tanıtıldı. Teklif incelendiğinde ise paketin ağırlıklı olarak usul hukukuna ilişkin düzenlemeler içerdiği görülüyor. İdareye karşı icra takibinden önce başvuru zorunluluğu getirilmesi, noterlik işlemlerinin elektronik ortama taşınması, görüntülü duruşmaların kapsamının genişletilmesi, yazılı yargılama usulünde duruşmalar arasındaki sürenin sınırlandırılması ve bazı kararlar bakımından temyiz yolunun açılması gibi değişiklikler ilk bakışta yargının işleyişini hızlandırmaya yönelik adımlar olarak değerlendirilebilir.

Ancak bir yargı reformunu yalnızca dava sürelerini kısaltma veya dosya yükünü azaltma perspektifiyle değerlendirmek yeterli değildir. Hukuk devletinde temel mesele, yargının ne kadar hızlı çalıştığından önce ne kadar adil çalıştığıdır.

Paketin en dikkat çekici düzenlemelerinden biri belirsiz alacak davasının kaldırılmasıdır. Bilindiği üzere bu dava türü, alacak miktarının dava açıldığı tarihte tam olarak belirlenemediği durumlarda hak kayıplarını önlemek amacıyla hukuk sistemimize kazandırılmıştı. Özellikle işçilik alacakları ve tazminat davalarında önemli bir işleve sahip olan bu kurumun kaldırılması, hak arama özgürlüğü bakımından yeni tartışmaları beraberinde getirecektir. Birçok uyuşmazlıkta alacağın miktarına ilişkin bilgi ve belgeler davalı tarafın elinde bulunurken, davacı gerçek alacak miktarını ancak yargılama sürecinde öğrenebilmektedir. Bu nedenle söz konusu değişikliğin yargılamaları hızlandırıp hızlandırmayacağı kadar, mahkemeye erişim hakkını nasıl etkileyeceği de sorgulanmalıdır.

İdare mahkemelerinde tek hâkimle görülecek davaların kapsamının genişletilmesi de benzer şekilde değerlendirilmesi gereken düzenlemeler arasındadır. Şüphesiz bu değişikliğin amacı iş yükünü azaltmak ve karar süreçlerini hızlandırmaktır. Ancak özellikle birey ile idare arasındaki uyuşmazlıklarda kurul halinde yapılan değerlendirmelerin sağladığı güvenceler de göz ardı edilmemelidir. Yargısal denetimin niteliği yalnızca kararların süratine değil, kararların ne ölçüde çoğul bir değerlendirme sonucunda verildiğine de bağlıdır.

Paket kapsamında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun bazı suçlar bakımından uygulanamayacak olması da ceza adaleti açısından dikkat çekicidir. HAGB kurumu uzun yıllardır farklı yönleriyle tartışılmakla birlikte, ilk kez suç işleyen kişiler bakımından cezanın bireyselleştirilmesine hizmet eden önemli araçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Kapsamının daraltılması, ceza........

© 12punto