AB Türkiye’yi Dışarda Tutarken Kendi Geleceğini mi Sınırlıyor?
AB Türkiye’yi Dışarda Tutarken Kendi Geleceğini mi Sınırlıyor?
Türkiye’nin Avrupa ile tarihî, ekonomik, kültürel ve güvenlik bağları koparılamaz. Koparılmamalı da. Ancak AB üyeliğini belirsiz bir geleceğin sürekli ertelenen vaadi olmaktan çıkarmak mümkün.
Avrupa Birliği’nin kapısında neredeyse 70 yıldır bekliyoruz. Kapı açılmadığı gibi artık aralanmıyor bile. İçeriden gelen sesler de pek umut vermiyor. Bazı uluslararası toplantılarda yarı şaka yarı ciddi söylüyorum: “İngilizler Brexit yaptı. Biz daha AB’ye girmeden Türkexit yapabiliriz!”
Elbette üye olmadığımız bir birlikten teknik anlamda çıkamayız. Ama üyelik beklentisini dış politikamızın merkezinden çıkarabilir, süresiz bekleme psikolojisine son verebiliriz.
Bu, Avrupa’ya sırt dönmek değil; değişen dünya dengelerinde ilişkilerimizi yeniden tanımlamak demek.
On altı Avrupa ekonomisi, bir Türkiye
Geçenlerde gördüğüm bir harita dikkatimi çekti.
Türkiye’nin 2025 yılı nominal ekonomik büyüklüğü yaklaşık 1,6 trilyon dolar. Dünya Bankası verilerine göre, Baltıklar, Balkanlar ve Doğu Avrupa ağırlıklı, aralarında Macaristan, Ukrayna, Bulgaristan ve Slovakya’nın da bulunduğu seçilmiş 16 Avrupa ülkesinin toplam ekonomik büyüklüğü ise yaklaşık 1,46 trilyon dolar. Türkiye tek başına bu ülkelerin toplamından daha büyük bir ekonomi.
Bu ülkelerin tamamı AB üyesi değil. Ekonomik büyüklük de kişi başına refah, teknoloji veya verimlilik anlamına gelmiyor. Ancak karşılaştırma Türkiye’nin ekonomik ağırlığını çarpıcı biçimde gösteriyor.
Yaşadığı bütün sorunlara rağmen yaklaşık 86 milyonluk nüfusu, sanayisi, tarımı, turizmi, savunma üretimi, girişimcileri ve stratejik coğrafyasıyla Türkiye, Avrupa’nın geleceğinde göz ardı edilemeyecek bir aktör.
Üstelik 2025 yılında Türkiye ile AB arasındaki mal ticareti 217 milyar avroyu aştı. Ekonomik olarak birbirimize bu kadar bağlıyken siyasi olarak neden hâlâ bekleme odasındayız?
Kapıyı açmayanlar umudu da söndürüyor
Türkiye’nin Avrupa yolculuğu 1959’da başladı. Ankara Anlaşması 1963’te imzalandı. Gümrük Birliği 1996’da yürürlüğe girdi. Katılım müzakereleri 2005’te başladı.
Bugün ise müzakereler fiilen donmuş durumda. Bizim toplumumuzda bir nişan bu kadar uzun sürse, evliliğe dönüşmeden çoktan bozulurdu. Aileler ve çevre baskısı buna izin vermezdi.
Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın itirazları, Kıbrıs’ta çözüm beklentileri, Ege anlaşmazlıkları ve karşılıklı güvensizlik süreci daha da zorlaştırıyor.
Demokrasi, hukuk devleti ve temel haklar konusundaki Avrupa eleştirilerinin de haklı ve önemli yönleri var. Türkiye’nin bu alanlarda Brüksel için değil, kendi vatandaşları için ciddi reformlar gerçekleştirmesi gerekiyor. Ancak bunlar, üyelik perspektifindeki belirsizliği ortadan kaldırmıyor.
Avrupa’nın Türkiye’yi ekonomik ve güvenlik bakımından önemli görürken siyasi bütünleşmenin dışında tutması giderek kalıcı bir modele dönüşüyor.
Hindistan’a anlaşma, Türkiye’ye........
