1 Trilyonluk "Yeşil Ok" İllüzyonu: Sisteme İnanmanın Acı Faturası
Şu sıralar nereye gitsem, kiminle kahve içsem veya dersten sonra koridorda ayaküstü kiminle sohbet etsem konu dönüp dolaşıp aynı yere geliyor: Finans tarihimizin en büyük çöküşlerinden biri olan şu meşhur fon skandalı. Tera Yatırım, dondurulan 131 fon, tutuklanan ünlü ekonomistler ve ortada dönen 1 trilyon liraya yakın devasa bir hacim…
Haberleri izlerken herkes haklı olarak aynı soruyu soruyor: "Yahu bu kadar okumuş yazmış adam, koca koca profesyoneller, on binlerce yatırımcı; 1,4 milyarlık bir şirketin piyasa değerinin sadece bir yıl içinde 280 milyar liraya çıkmasına nasıl inandı?" Bir başka şirketin hisselerinin birkaç ayda yüzde 7.820 yükselmesi gerçekten kimseye mi mantıksız gelmedi?
Sokakta kravatlı bir adam yolunuzu çevirip, "Bana paranı ver, sana birkaç ay içinde yüzde 7 bin kâr vereceğim" dese, muhtemelen gülüp geçersiniz ya da polisi ararsınız. Ama aynı vaat cebinizdeki telefonda, şık bir uygulamanın içinde, yeşil grafiklerle karşınıza çıkınca evinizi, arabanızı satıp o parayı yatırıyorsunuz. Neden?
Çünkü insan psikolojisinin teknolojiyle olan imtihanında çok tehlikeli bir evredeyiz. Ekranın o soğuk, dijital ve "yanılmaz" görünen yüzü, bizi adeta hipnotize ediyor.
Herkes işin psikolojisini, "kolay para" hırsını anlatıyor. Ekonomistler finansal okuryazarlıktan dem vuruyor. Eyvallah, hepsi doğru. Ama 20 küsur yılını sistem mimarileri kurarak, ekrandaki o tuşların arkasındaki yapıları tasarlayarak geçirmiş bir yazılımcı olarak benim gördüğüm bambaşka, çok daha sinsi bir hastalık var: Arayüz (UI) otoritesi ve dijital illüzyon.
Eskiden dolandırıcılar adam çarpmak için kalın yaldızlı kağıtlar, sahte mühürler, ciltli klasörler kullanırdı. Dolandırıcılık........
