menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Dekadans, faşizm ve kapitalist rasyon

15 0
13.10.2026

Marx kapitalizmi “yaşayan metafizik” olarak tanımlar. Faşizm bu metafiziğin maddi bir yapıya yani olağanüstü bir devlet biçimine dönüşmesidir. Faşizm bir kolektif ruh halidir. Kaybolan, sistemin boğduğu, kendini hiç hisseden birey faşist özne olarak kolektif ruh halinin içinde  “küçük adamlığını” unutur ve mana kazanır. Ortak ideal, hınç, ötekinden nefret, simgeler, ritüeller, ezoterik imajlar faşist öznenin kaybolmuş ruhunu besler. Şiddet faşist öznenin hınç repertuvarının parçasıdır.

Adorno bu hale “ tin(in) parçalanarak, tinlere bölünmesidir” der. Evet tinlere bölünmüşlük hali, faşist özneyi son derece tehlikeli bir konuma getirir. Kaybolmuşluğunu şiddetle, öfkeyle ve benliğini öldürerek  giderir. Faşizmin örgütsel olarak en büyük yeteneği ve başarısı bu kendini hiç, manasız, çaresiz hisseden yığınlara seslenebilmesi, onların anlayacağı dili ve jargonu kullanması ve bu ruhu örgütlemesinden gelir.

Tarihsel faşizmin kitlesel bir harekete dönüşmesi tesadüfi  ya da sadece savaşın yıkımına, işsizliğe, geleceksizliğe karşı oluşan reaksiyonun örgütlenmesi sayesinde değildir. Faşizm o dönemin ruhunu örgütlemiş ve dönemin ruhu olmuştur. Ve bu ruha uygun mistik, ezoterik, okült referanslar kullanmış, parçalanmış tinlerin arayışlarına yanıtlar üretmiştir. Ayrıca ölüm en çok kullanılan simge ve arzulanan şeydir. Faşizmde arzu ve ölüm, kahramanlık ve yaşam aynılaşır.

Nazizm hayatın her alanına uzanan örgütlenmeleri ve yığınsal agresif üyeleriyle dikkat çeker. Sadece Nazi Partisi’nin paramiliter örgütü SA- Hücum Muhafızları’nın üye sayısı 1932’de beş yüz bine yaklaşıyordu. Nazizm’in aşağıdan bir kitle hareketi olarak gelişmesi ve çöküşüne kadar olağanüstü bir tabana sahip olması, üzerinde düşünülmesi gereken bir olgudur. Son ana kadar faşist kalmak bir tercihtir. Bir varoluş şeklidir.

Bu manada Nazizm bir kolektif halüsinasyon hali değil ya da yeni bir din değil kolektif bir arzudur. Nazizm faşist estetiğin, faşist ruhun, faşist dünya ve........

© Yeni Yaşam