Kiros Silindiri, antik Mezopotamya’nın killi toprağından günümüzün modern diplomasi masalarına kadar uzanan, 2600 yıllık ‘büyüleyici’ bir hikâye denilebilir. Şekli fıçıyı andıran, pişmiş kilden yapılmış, yaklaşık 22,5 santimetre uzunluğunda ve 10 santimetre çapında olan bu tarihî eser, üzerinde Akadca’nın Babil lehçesiyle yazılmış çivi yazısı bir metin barındırır. Günümüzde British Museum’da muhafaza edilen silindir, parçalanmış olarak bulunmuş; ana gövdesi Londra’da sergilenirken, sonradan keşfedilen küçük bir parçası Yale Üniversitesi’nden getirilerek 1970’lerde asıl gövdeyle birleştirilmiştir. Hikâyemizin modern kısmı, 1879 baharında başlar. Asur asıllı Britanyalı arkeolog ve diplomat Hormuzd Rassam, bugünkü Irak dediğimiz alanda yaptığı kazılar sırasında bu paha biçilmez eseri parçalı şekilde gün yüzüne çıkarmıştır. Peki nedir bu silindir ve nasıl ortaya çıktı?

Kiros Silindiri, M.Ö. 539-530 yılları arasında, Pers Kralı Büyük Kiros’un (II. Kiros) Babil’i fethederek Yeni Babil İmparatorluğu’na son vermesinin hemen ardından yazılmıştır. O dönemde Babil’in son kralı Nabonidus, halkı ve özellikle de nüfuzlu rahipler tarafından hiç sevilmeyen bir yöneticiymiş. Nabonidus, Babil’in baş tanrısı Marduk’a olan inancı ve geleneksel görevleri ihmal etmiş, halkın sırtına ağır vergiler yüklemiş, onları zorunlu angarya işlerde acımasızca çalıştırmış ve diğer şehirlerin tanrı heykellerini zorla başkent Babil’e toplamış. Kiros Silindiri’nin metni, Nabonidus’un bu karanlık yönetimini eleştirerek başlar. Dramatik bir kurtuluş hikâyesi çizen metne göre; tanrı Marduk, halkın feryatlarına kulak vermiş ve Nabonidus’un saygısızlıklarına öfkelenerek şehri yönetecek “adil ve dürüst bir kral” aramaya başlamıştır. Marduk, bütün ülkeleri gözden geçirmiş ve sonunda Kiros’u seçerek onun adını “tüm dünyanın kralı” olarak haykırmıştır.

Marduk’un rehberliğinde Babil’e yürüyen Kiros, devasa ordusuyla şehre savaşmadan, barışçıl bir şekilde girmiştir. Halk onu büyük bir sevinçle karşılamış, kurtarıcı olarak selamlamıştır. Metnin ortalarında birinci tekil şahsa geçen Kiros; Babil’e barış getirdiğini, Nabonidus’un koyduğu kölelik........

© Yeni Yaşam