Ramazan’ı bir medeniyet tasavvuru olarak tarif etmek zihnimizi açacak uzun soluklu bir yolculuğa çıkmak demektir tıpkı Ramazan örtücünün kendisi gibi. Üç aylar, ramazanın üçe taksimi, kitap nizam ve hadid üçlemesi üzerinden yaptığım kavramlaştırmalar bizi medeniyet fikrini madde ile mânânın buluştuğu zirve noktaya taşır.

MTO Azerbaycan Temsilcimiz Vuqar Azizov'un bu çerçevede yazdığı Ramazan medeniyeti yazılarının ikincisini de sizinle paylaşıyorum. Ramazan’a güzel bir zihnî hazırlık olsun bu yazılar.

***

"Şaban" ayı: fikir ve düşüncenin "İlim-irfan-hikmet" ekseninde "Vahdet-i Vücûd" derinliğinde "mizan" ile yeniden harmonisi

Rasyonalizm insanı enfûsî boyuttan kopardı. Afakî boyutun kurumasına yol açtı. Kuraklaşmış ve çöle dönüşen afakî düzleme yapay don giydirdiler. Bunu da "pozitivizm" kılıfıyla meşrulaştırdılar. Pozitivizm; kabaca söylersek dikey ekseni yok sayarak yatay eksene mahkukiyettir. Enfûsî semâ'dan gelen rahmet yağmurunu keserek afakî boyutu çölleştirmektir.

Akıl ve kalp; ruhun derinliğinden koparsa Vahdet-i Vücûd'un enginliği de adaletin yokluğu ile hakikatin yüceliğinden indirgendi. Şimdi bir bütünlükten konuşuyorlar (hem de bu Vahdet-i Vücûd adına) ama bu birlik dedikleri daha çok pozitivist birliktir. Pragmatik anlamda panteizme kapı açan bir birlik.

İşte Şaban ayı Ramazan'ın bir önceki hazırlık ayıdır. Aklın katıldığından kalbin enginliğinde durulan insan, bu ayda gaflet halindedir. Recep ayı gibi Şaban da kelime anlamında önemli mânâları kendinde ihtiva ediyor: kol, dal ve şube mânâları dallanmak ve açılmak olarak okunur.

Diğer taraftan insanlar bu aylarda dağılarak işlerine yönelmeye başlamıştır. Burada güzel bir incelik vardır: dağılma; kaos, kopuş veya parçalanma değildir.

Ağaç metaforunda bakarsak — dallar çoğalır ama kök birdir. Yani kesret vardır, fakat köksüzlük yoktur.

Recep ayı ile bir harmoni kurmaya çalışırsak şöyle bir kavramsal çerçeve çizebiliriz:

Şaban ayı, çokluğun görünür olduğu, farklılıkların........

© Yeni Şafak