Kurban Bayramının anlam dünyasında ilişkin nefis bir yazı sunuyorum size. MTO Azerbaycan temsilcisi Vuqar Azizov kardeşimin ustalaşan kaleminden…

Zihin açıcı okumalar…

***

İnsanlık tarihi dediğimizde Hz Âdem’den Hz Muhammed’e kadar olan serüveni ele alıyoruz. Bu serüvene dikkatlice bakıldığında Hz İbrâhim ve Hz İsmail (a) bir eşik gibi görülüyor.

Hz Âdem’den Hz İbrâhim’e kadar: “dağınık tecellîlerin hazırlık dönemi”;

Hz İbrâhim’den Hz Muhammed’e (sav) kadar: “tevhidin yerleşme ve medeniyetleşme dönemi”.

Bu dönemlendirme, hem İbn Arabî’nin tecellî anlayışından beslenmekte hem de onu tamamlayan Yusuf Kaplan hocamızın “zihin-zemin-zaman” üçlüsünden kaynaklanmaktadır.

İbn Arabî’nin hakikatin farklı mertebelerde tecellîsi düşüncesi ile Yusuf Kaplan hocamızın Medeniyet merkezli fikriyatı burada birbirini tamamlamaktadır. Her peygamberin hayatında farklı tecellî eden hakikat, bir ibret vesikası olarak medeniyet mefkûresinde bütüncül tasavvur ortaya çıkarır.

Hz Âdem ile başlayan tecellî en kâmil ve olgun biçimini Hz Peygamberin (Sav) hayatında alır. Öte yandan “zihin” dünyası “bilme” aşamasından “olma” aşamasına geçmeden “zemin”e oturamaz. “Zaman” kavramı bu ikisinden ortaya çıkar.

Hz Âdem, isimlerin bilgi olarak öğretildiği ilk insandır. Her şeyin bilgisi bu tecellî içinde tohum olarak belirir. İşte burası İbn Arabî’nin “âyan-ı sabite” dediği yerdir.

Hakikatin tecellîsi böylece kesintili aşamalardan arınarak geçer. Burası “zihin” makamıdır. Zihin, bilmekle değil olmakla mükelleftir. Olgunluk ise arınmakla ya da Yusuf Kaplan hocamızın tabiriyle “ümmîleşme” ile mümkündür. Hakikat zihinde kemale erince hayatlaşmak ister. Hayatlaşmak için bir “zemin” gerektir.

İşte İbrâhim’de hakikat ilk defa geçici tebliğden kalıcı zemine dönüşüyor. Hz İbrâhim’e kadar “tenzih” ilkesi hâkimdir. Onunla birlikte “teşbih” ile hayata tecellî etmeye başlar. Ve de “tevhid”in iki kolu çıkar Hz İbrâhim:

1. Hz İsmail (Teslimiyet);

2. Hz İshak (Temsiliyet).

Hz İshak’tan itibaren tevhidin hayatı dönüştürmesini görüyoruz. Hz Süleyman aleyhisselam tevhidin zirve dönemini anlatır. Bu aşama “zaman” aşamasıdır. Yani hakikatin “temsiliyet” boyutudur. Şimdi burada duralım. Yusuf Kaplan hocamız diyor ki, “İslâm’a hakkiyle ‘teslim’........

© Yeni Şafak