Son dönemde sosyal medyada gündem olup ilgili kamu nezdinde tartışılan Brett Wilson’ın makalesi, Türkiye’de din-devlet ilişkileri konusuna yeni bir soluk getirdiği iddiası üzerinden ele alındı ve tartışıldı. Wilson’un makalesinin temel argümanı, erken cumhuriyetin tekke ve tasavvuf ehline zannedildiği kadar mesafeli davranmadığı, bilakis birçok biyografide de görüleceği üzere zaman zaman onlara devlette alan açmak suretiyle müşfik bir tavır geliştirdiğidir.

Wilson argümanını, konuya dair bilgi toplayabileceği ansiklopedi ve biyografiler üzerinden çerçevelendirirken amacı kendi tezinin daha geniş bir düzleme teşmil edilip edilemeyeceğini de test etmek. Bu açıdan yazarın makalesine dönük, örneklemi neden ve hangi saiklerle belirlediği yönündeki metodolojik eleştiri de önemli bir ayrıntı. Nitekim yazar, makalenin başında bu örneklemi seçme nedenine ilişkin açıklama yapmazken yüz küsur kişinin incelenmesini belirli motivasyonlarla kendi tezini güçlendirecek seçmeci bir eğilimle yaptığını da hissettirmektedir.

Yazarın en spekülatif tutumu, erken cumhuriyet ve sonrasında laiklik eleştirileri üzerinden gelişen din-devlet ilişkilerine yönelik zulüm anlatısına şerh koymak. Klasik Kemalizm eleştirileri ve tek parti döneminde cereyan eden katı laiklik uygulamalarının, zannedildiği kadar yıpratıcı olmadığı, aksine özellikle tekkelerin kapatılması sonrasında buralardaki önde gelen kişilerin devletin korumasına alındığı hatta birçoğunun yeni inşa edilen ulus-devlet içerisinde bir mesleğe intisap ettirildiği söylenmektedir.

Yazarın ele aldığı isimlerin, devlette........

© Yeni Şafak