78 yıl sonra…
Arapların 1948’de İsrail karşısında aldığı kitlesel yenilginin ardından, Suriyeli Hristiyan akademisyen Kustantîn (Constantin) Zurayk (1909-2000), aynı yılın ağustos ayında, hezimetin sebeplerine değindiği bir kitap yayınladı. Beyrut’ta basılan 96 sayfalık kitap “Ma’nâ en-Nekbe” (Felaketin Anlamı) adını taşıyordu. Zurayk’ın kullandığı “Nekbe” ibaresi, İsrail’in kuruluşuyla birlikte Filistinlilerin içine sürüklendiği felaketler silsilesinin özel adına dönüşecekti.
Zurayk, güçlü Arap milliyetçisi eğilimlerinin de etkisiyle, yaşananların “özeleştiri” perspektifinden ele alınması gerektiği kanaatindeydi ve şöyle diyordu:
“Yedi Arap ülkesi, Filistin’de Siyonizm’e karşı savaş ilân etti. Ancak onun karşısında mecalsiz kaldı ve topuklarının üzerine geri döndü. Siyonizm’i yok etmek üzere savaşa giren ülkeler, Filistin topraklarının çoğunu -hatta BM’deki paylaşım planında Araplara bırakılan yerlerin bile bir kısmını- İsrail’e terk ederek savaştan çekildiler. Oysa daha önce, Arap ülkelerinin temsilcileri, düzenlenen yüksek düzeyli toplantılarda ateşli nutuklar atarak, Arap ülkelerinin ve halklarının harekete geçeceği uyarısında bulunmuşlardı. Arap Birliği’nin toplantılarında, açıklamalar, resmî görevlilerin ağızlarından bomba gibi dökülmüştü, fakat harekete geçmek kaçınılmaz hale geldiğinde, açılan ateş cılız ve sakindi... Savaş patlak verdiğinde,........
