İnsanın iki eylem çeşidi olduğunu herkes bilir. Bunlardan ilki kol emeğine ; diğeri ise zihin emeğine dayalı eylemlerdir. Bu ikilinin belli işbirliğine dayalı mesâisinin temel çıktısı ise âletlerdir. Bilhassa zıraat devriminden sonra âletler , avcı topluluklara nispetle daha da çoğalmıştır. Burada âlet, insan vücûdunun uzantısı olarak; ondan kopmaksızın işlev görmüştür.

Akıl-el diyalektiği her ne kadar âletler seviyesinde bir işbirliği yapmış olsa da, aralarında bir bölünme de doğurmuştur. El veyâ kol emeğinden bağımsızlaşan zihin emeği kendi ekseninde çeşitli mahsuller vermiştir. Felsefe , bilim ve sanat bunların başında gelmektedir. Buradaki mesele, zihin emeği ile kol emeği arasındaki çelişkide odaklanmaktadır. Zihnin tam kapasite ile çalışabilmesi ancak kol emeğinin ağır çalışma şartlarından kurtulmasına, ucu açık bir boş zamânın varlığına bağlıdır. Bu da ancak kol emeğinin dağılımında birilerinin çekilmesi, o dâirede kalanların yükünün katlanmasıyla mümkün olabilirdi. . Hâsılı birileri vucûden daha fazla çalışacak, diğerlerine boş zamân sağlayacaklardır. Mülkiyet ilişkileri bunun zeminini inşâ etmiştir. Mülkiyeti ellerinde toplayan ve giderek zenginleşen bir azınlık aynı zamanda boş zamânın sâhibidir. Bu, her zenginden bir filozof veyâ bilim insanı çıkacağı mânâsına gelmez. Ama bir târihsel tecrübe olarak boş zamânı onlara borçlu olduğumuzu biliyoruz. İlk düşünürlerin aristokratik çevrelerden çıkmış olması bir fesâdüf değildir. Thales ve Eflâtun buna misâl verilebilir. Daha modern devirlerde , meselâ Aydınlanma devrinde Ansiklopedistler olarak bilinen entelektüel çevrede de aynı niteliği görebiliyoruz. Voltaire, Diderot, D’holbach vd aristokratik zümrenin insanlarıydı. Zamân içinde hür orta sınıf insanlar da bu kervâna katılacak; hattâ bu faaliyetler onlar için, tutkuyla bağlandıkları bir geçim kaynağı olmaya başlayacaktır. O kadar ki, modern dünyâda , bilhassa 19.Asırdan başlayarak bir orta sınıf hâkimiyeti baskın hâle gelecektir. Uzatmayalım, ez cümle , fikir ve bilim bir boş zamân işidir. Bu da kol........

© Yeni Şafak