1925’te Kaçar Hanedanlığı devrilip yerine Pehlevi Hanedanlığı kurulduğunda İran’da yaşanan sadece bir hanedan değişimi değildi. İran’da Türk hanedanları dönemi kapanmış, Fars milliyetçiliği temelinde yükselen bir yönetim ortaya çıkmıştı. Bu değişimi siyasi koşulları içinde değerlendirmek bize sınırlı bir bakış sağlayacaktır. Dolayısıyla dönemin olaylarını İngiltere ve ABD hegemonyası ya da emperyalizmin başarısı açısından da değerlendirmek gerekir. Dönemi içeriden yaşayan aydınların ilk anda olup bitenlere sevindiği ve gelecek adına umutlandığı anlaşılıyor. Büyük bir ihtimalle hanedan değişiminde İngiltere’nin rolünü görememişlerdi. İran’da hanedan değişimine paralel olarak Filistin’de İngiltere manda yönetimi kurulmuş ve İsrail’in inşa süreci başlamıştı. İran’da İngiltere ve ABD yanlısı bir rejim ortaya çıkarken Filistin’de Siyonist Yahudi devletinin temelleri atılmıştı. Kaçar Hanedanlığının yıkılmasıyla İran Türkleri de büyük kayıp yaşadı. Onlar da Pehlevi döneminde ağır bedeller ödedi. 1925’e kadar İran’da İngiltere ve ABD şirketleri, petrol savaşlarının kazanan tarafında yer aldı. Dolayısıyla Türk hanedanlığının devrilmesi ve Pehlevi hanedanlığının kurulmasıyla İran’da İngiltere ve ABD varlığı güvence altına alındı. Böylelikle İngiltere ve ABD açısından üç önemli sütun ortaya çıktı: Pehlevi Hanedanı, Siyonist İsrail devleti ve petrol şirketlerinin kazanımları.

Türkiye’de İran’la ilgili olarak daha çok 1951 ve 1953 arasındaki dönem ilgi........

© Yeni Şafak