Dünya Bankası’nın Nisan 2026 Emtia Piyasaları Görünümü, küresel ekonominin artık klasik arz-talep dengesiyle açıklanamayacak yeni bir döneme girdiğini açık biçimde ortaya koymaktadır. Orta Doğu’da patlak veren savaş ve Hürmüz Boğazı’nda ticaretin ciddi şekilde aksaması, modern tarihin en büyük emtia arz şoklarından birini tetiklemiştir. Günlük yaklaşık 10 milyon varillik petrol arz kaybı, yalnızca enerji piyasalarını değil; gübre, metal, lojistik ve gıda zincirinin tamamını etkileyen çok katmanlı bir kırılma yaratmıştır.

Bu gelişmelerin etkisi yalnızca kısa vadeli fiyat artışlarıyla sınırlı değildir. Rapora göre 2026 yılı için emtia fiyatlarında , enerji fiyatlarında ise $ artış beklenmektedir. Enerji maliyetlerindeki bu yükseliş, doğrudan üretim maliyetlerini artırırken, özellikle gübre fiyatları üzerinden tarım sektörüne, oradan da gıda fiyatlarına zincirleme bir baskı oluşturmaktadır. Aynı şekilde metal piyasalarında da arz sıkıntıları ve maliyet artışları nedeniyle yukarı yönlü bir fiyatlama söz konusudur. Bu tablo, küresel ekonomide fiyatların artık yalnızca ekonomik dinamiklerle değil, jeopolitik risklerle şekillendiğini net biçimde göstermektedir.

TARİHSEL KIYAS: EN BÜYÜK ARZ ŞOKU

Tarihsel karşılaştırmalar, yaşanan krizin ölçeğini daha da çarpıcı hale getirmektedir. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kesinti sonucu ortaya çıkan yaklaşık 10 milyon varillik arz kaybı, İran Devrimi, 1973 Arap petrol ambargosu ve Körfez Savaşı gibi krizlerin çok ötesine geçmektedir. Bu tür krizlerde arz kayıpları genellikle 4–6 milyon varil bandında kalırken, mevcut şok neredeyse bunun iki katına ulaşmıştır.

Bu durum, enerji piyasalarında paradigmanın........

© Yeni Şafak