Askeri güç ile parasal gücün tarih boyunca birbirini besleyen iki temel unsur olduğu açıkça görülmektedir. Modern küresel düzenin inşasında bu ilişkinin en net örneği, Amerika Birleşik Devletleri’nin İkinci Dünya Savaşı sonrası elde ettiği askeri üstünlükle kurduğu finansal mimaridir.

Savaşın ardından hem askeri hem de ekonomik olarak rakipsiz kalan ABD, Bretton Woods Sistemi ile doları küresel rezerv para haline getirmiş, bu gücünü ise

petrol ticaretinin dolar üzerinden yapılmasını sağlayan petrodolar düzeniyle

pekiştirmiştir. Böylece

askeri koruma ile finansal hegemonya arasında doğrudan bir bağ

kurulmuştur.

SOĞUK SAVAŞ VE TEK KUTUPLU FİNANSAL DÜZEN

Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği askeri açıdan güçlü olsa da kapalı ekonomik yapısı nedeniyle küresel finansal sistemde belirleyici olamamıştır. Bu durum,

askeri gücün tek başına yeterli olmadığını; finansal entegrasyon, ticaret ağı ve piyasa derinliğinin belirleyici olduğunu

ortaya koymuştur. Buna karşılık ABD, askeri varlığını küresel ticaret yollarını ve enerji akışını korumak için kullanarak

doların merkeziliğini sürekli tahkim etmiştir.

SÜVEYŞ KRİZİ: ASKERİ GERİLEME, FİNANSAL KIRILMA

Bu çerçevede tarihsel bir kırılma noktası olarak Süveyş Krizi özel bir yer tutmaktadır. 1956 yılında Cemal Abdülnasır liderliğindeki Mısır’ın Süveyş Kanalı’nı millileştirmesi üzerine Birleşik Krallık ve Fransa, İsrail ile birlikte askeri müdahalede bulunarak kanalı yeniden kontrol altına almayı hedeflemiştir. Sahada belirli bir askeri başarı elde edilmesine rağmen, başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere uluslararası baskı ve Birleşmiş Milletler süreci sonucunda geri çekilmek zorunda kalınmıştır.

Bu gelişme,

yalnızca bir askeri geri adım değil; aynı zamanda İngiltere ve Fransa’nın küresel........

© Yeni Şafak