Washington-Riyad hattında nükleer hamle

Trump yönetiminin Suudi Arabistan’la imzaladığı nükleer iş birliği anlaşması, orta ve uzun vadede Ortadoğu’daki güç dengelerini değiştirecek potansiyele sahip. Suudiler hemen nükleer teknoloji elde edemeyecek ve nükleer santral kurmaları dahi yıllar alacak ancak anlaşma ilerde ‘nükleer eşik’ devleti olma kapısını aralıyor. Suudiler elbette elektrik üretimi ve enerji çeşitliliği amaçlı barışçıl nükleer teknolojiye sahip olmak istiyor ancak uranyum zenginleştirme yolunun net şekilde kapatılmaması, İran’la savaş nedeni sayılan bir teknolojinin Suudilere Amerikan gözetiminde verilebileceği anlamına geliyor. Uranyum zenginleştirme yeteneğine sahip olan ve nükleer eşik ülkesi haline gelen İran’a karşı Suudilere bu yolun açılması bölgesel güç dengelerini yeniden şekillendirecek nitelikte.

ANLAŞMANIN MUHTEVASI VE ELEŞTİRİLER

Otuz yıl yürürlükte kalması öngörülen anlaşma, Amerikan şirketlerinin Suudi Arabistan’da sivil nükleer program geliştirmesine izin veriyor. Amerikan firması Westinghouse’un milyarlarca dolar tutarındaki nükleer reaktörleri üretmesi bekleniyor. Sivil enerji üretme amacına matuf altyapı oluşturulmasına izin verilirken Suudilerin uranyum zenginleştirme ve kullanılmış nükleer yakıtı yeniden işleme faaliyetlerinden uzak durmasının şart koşulmaması dikkat çekiyor. Geçmişte Birleşik Arap Emirlikleri’nin bu tür faaliyetlerden kayıtsız şartsız uzak durma sözü vermesi gibi bir standardın Suudilere uygulanmaması tartışma yaratıyor.

Anlaşmaya göre Amerika ve Suudi Arabistan uranyum zenginleştirmenin gerekli ve ekonomik olup olmadığını iki yıl boyunca inceleyecek. Zenginleştirmede karar kılınırsa da tesislerin Amerikan şirketleri tarafından kurulup işletilmesi ve hassas teknolojilerin Suudi personelden saklanması öngörülüyor. ‘Kara kutu’ olarak tanımlanan bu model, Amerika izin vermedikçe Suudilerin bu teknolojiye ulaşımı olmayacağı izlenimi verse de bu kararın ilerde değişebileceğine de işaret ediyor. Bu madde anlaşmanın güvenceler isteyecek olan Amerikan........

© Yeni Şafak