menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kurgudan “içerik”e asker uğurlaması ya da Vronski ile Orhan’ın anneleri ile vedalaşması...

35 0
12.11.2026

Kurgunun kahramanları ile reelin fenomenlerinin izinden giderek geçmiş ile günü birbirine lehimlemek niyetindeyim, aşağıda dikkatinize sunacağım yazıda. Önce kurgunun, yani Anna Karenina’nın aşkı uğruna hayatını imha ettiği Vronski’nin “Slav kardeşliği” için Osmanlı-Slav Savaşı’na gönüllü olarak gidişine annesinin mutluluk ile eşlik etmesini hatırlayalım. Sonra da altı aylık askerlik yapacak oğlu Orhan için düzenlediği “prodüksiyon asker uğurlaması” ile yapay gündemin en çok tıklanan haberini inşa eden fenomen anneyi.

“Prodüksiyon uğurlama”yı değerlendirebilmek için, yaptığı yemeklerle “içerik üreticisi” olan kadının daha sonra özel hayatının sahnelerini takipçileri ile paylaşarak tırmandığı “fenomen olma yolculuğu” nun, 21. yüzyıl davranış kodlarını sınıf, ırk, din farkı gözetmeksizin dönüştüren, bozan, yozlaştıran ikliminin sadece dijital çağa mahsus olduğunun altını çizelim.

Modern öncesi zamanlarda “Dile düşeceğine kör kuyulara düş” denirdi. Dijital çağda her şey dile düşmek uğruna, dile düşüp kendini seyirlik malzeme haline getirmek maksadıyla harcanıyor. Değer mi? Eskiler “astarı yüzünden pahalı” derdi ya da “Delinin getirdiği odun üstünü kurutmaya yetmez” denirdi. Ama günümüzde “şöhret” olmanın getirdiği “kazanç” kitlelere vazgeçilmez bir itibar kaynağı olarak sunuluyor. Bunun doğruluğu sorgulanmıyor. Çünkü kitle akletmez. Tam tersine akledenleri imha eder.

Bütün dünyada 2027 yılında küresel şirketlerde işten çıkarılacak kişilerin ne kadar çok olacağı, tarihte bu kadar üst düzey bir kıyımın olmadığı konuşula dursun ya da hackerlerin siber saldırıları... Necip ülkemde gündem “gezelim görelim” frekansındaki tik tok fenomeninin dünyanın ilk ve tek asker annesi olma performansına odaklanmış durumda.

Eskiden anneler oğullarını askere nasıl gönderirdi ya da eskiden askere gidenlerin motivasyonu nasıl olurdu sorularına cevap bulmak için Anna Karenina romanı muhteşem sahneler ve diyaloglar sunar.

Romanda gönüllülerin trenle Sırbistan’a gittiği sahne çok çarpıcıdır. İstasyon kalabalıktır. Dışarıdan bakıldığında son derece görkemli bir ulusal dayanışma sahnesi vardır. Uzaktan muhteşem yekpare bir bütünün güzelliğini taşıyan sahne, yakın plan gönüllülere çevrildiğinde tablonun şevk veren ışıltısı söner.

Gönüllüler arasında sarhoş, işsiz, maceracı, hayata tutunamayan, hatta suç geçmişi olan insanlar da vardır. Tolstoy gönüllüleri idealize etmek yerine onların dışardan göründüğü kadar muhteşem olmadığını okuyucuya anlatmayı seçmiş gibidir. Tolstoy kâğıt üzerinde ya da nutuklarda muhteşem görünen idealizmin, gerçeği ne kadar taşıyabileceğini tartışmaya açar adeta.

“Slav kardeşlerimizi kurtarmaya gidiyoruz” cümlesinin arkasında gerçekte ne kadar yüce insan vardır?

Tolstoy bu soruya doğrudan cevap vermek yerine, yaptığı insan........

© Yeni Şafak