Konuşuyoruz, anlatıyoruz, dinliyoruz, tartışıyoruz. Ama çoğunlukla gerçek bir bilgi içermeyen genelleme cümleleriyle birbirimize seslendiğimizi veya bu tür cümlelerle kendi doğrularımızı oluşturduğumuzu fark etmeden hayata devam ediyoruz. Aslında, duyduklarımızın büyük çoğunluğu aslında bilgi değil. Birer genelleme. Birer slogan. Kulağa doğru gelen, hissettiren ama hiçbir şey söylemeyen cümleler. Ve bu cümlelerle hem konuşuyoruz hem de dünyayı anlamaya çalışıyoruz.

Ben bu durumda bir doru olduğu fikrindeyim. Bu yüzden bu kadar kolay kandırılır hale geldiğimizi düşünüyorum. Bir düşünün. Gün içinde kaç kez şu türden bir cümle duydunuz: "Gençler artık çalışmak istemiyor." "Doğal olan şeyler iyidir." "Teknoloji bizi mahvediyor." "Para basmak enflasyona sebep olur." Bu cümleler bize tanıdık geliyor. Hatta bazıları doğru bile hissettiriyor. Kafamızda bir şeylere tıklıyor, duygusal olarak onaylıyoruz ve geçip gidiyoruz.

Oysa bu cümlelerin hiçbiri bize gerçekten bir şey söylemiyor. Sadece bir kanı ve algı taşıyor, o kadar. Bilgi çağı bu değildi. İnternet, dijital iletişim, anında bilgiye erişim — bunların bizi daha bilinçli, daha eleştirel, daha zor kandırılır insanlar yapacağı söyleniyordu. Tam tersi oldu. Bilgi bolluğu içinde yüzerken ayırt etme kapasitemiz köreldi. Sloganlarla konuşanların etkisine daha çabuk, daha kolay giriyoruz.

Nasıl oluyor bu? Gelin birlikte bakalım.

"Çok X Kötüdür" Tuzağı

"Çok çikolata yemek zararlıdır."

Bu cümleyi duyduğunuzda muhtemelen "evet, haklı" diye düşündünüz. Ama bir saniye durun. Bu cümle size ne söyledi aslında? Günde kaç gram? Hangi çikolata — bitter mi, sütlü mü? Kim için zararlı — diyabetli biri için mi, sporcu için mi? Ne zaman zararlı — yoksa her koşulda mı? Zararın ölçüsü ne — kilo mu, kan şekeri mi, başka bir şey mi? Hiçbiri. Bu cümle bu soruların hiçbirini yanıtlamıyor. Size yalnızca zaten hissettiğiniz şeyi, bulanık bir önsezisinizi teyit ediyor. Ama bilginizi tek bir adım bile ileri taşımıyor.

Sloganın Gücü: Hissettiriyor ama Söylemiyor

"Teknoloji bizi köleleştiriyor." Bu cümle güçlü. Çarpıcı. Paylaşılmaya, alıntılanmaya hazır. İnsanlar bu cümleyi okuyunca "ne kadar doğru" diyor ve devam ediyor. Ama hangi teknoloji........

© Yeni Mesaj