Üçlü savunma ittifakından ASRİKA ihtimaline: İslam dünyası kendi güvenlik mimarisini kurabilir mi?

Türkiye–Pakistan–Suudi Arabistan anlaşması, yalnızca üç ülkenin savunma iş birliği değil; yıllardır tartışılan ortak güvenlik fikrinin somutlaşmaya başlayan ilk halkalarından biri olabilir

7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke'de Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan müşterek savunma anlaşması, diplomatik takvimde sıradan bir askerî iş birliği anlaşması olarak görülebilir. Ancak biraz daha geniş bir perspektiften bakıldığında, bu gelişmenin üç ülkenin sınırlarını aşan çok daha önemli bir stratejik anlam taşıdığı görülüyor.

Çünkü anlaşma, bir ülkeye yönelik saldırının diğer taraflara da yöneltilmiş kabul edilmesini esas alan bir müşterek savunma anlayışı getiriyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın da NATO'nun 5. maddesine teknik bir benzetme yaptığı bu düzenleme, ayrıca başka ülkelerin katılımına açık bir yapı ihtimalini gündeme getiriyor. 

İşte tam bu noktada, Türkiye'de yaklaşık on yıldır üzerinde çalışılan bir fikir yeniden hatırlanmayı hak ediyor:

ASRİKA ve Büyük İslam Birliği tasavvuru.

Bu anlaşma ASRİKA'nın hayata geçtiği anlamına gelmiyor. Fakat yıllardır teorik ve kurumsal düzeyde tartışılan “İslam ülkeleri arasında müşterek savunma” fikrinin ilk defa üç önemli devlet arasında somut bir devletlerarası güvenlik düzenlemesi şeklinde ortaya çıkması, üzerinde düşünülmesi gereken yeni bir stratejik gerçekliktir.

Fikir dün ortaya çıkmadı

ASSAM'ın İslam Birliği konusundaki çalışmaları bugünün gündeminden ibaret değil.

2017'de başlayan Uluslararası ASSAM İslam Birliği Kongreleri sürecinde yönetim, ekonomi, ortak savunma sanayii, ortak savunma sistemi, dış politika ve adalet gibi başlıklar birbirini tamamlayan bir bütün halinde ele alındı. 2019'daki kongrede “ASRİKA Ortak Savunma Sanayi Üretimi” konusu incelendi; ortak Ar-Ge, üretim, standardizasyon, sertifikasyon, akreditasyon, kodifikasyon ve bakım-onarım gibi alanlarda iş birliği önerileri geliştirildi. 

12 Aralık 2020'de gerçekleştirilen 4. Uluslararası ASSAM İslam Birliği Kongresi ise meseleyi doğrudan “ASRİKA Konfederasyonu Savunma Sistemi” seviyesine taşıdı. Kongrede, 15 İslam ülkesinden akademisyenlerin katkılarıyla ortak savunma sisteminin usul ve esasları üzerinde çalışıldı. 

Dolayısıyla bugün ortaya çıkan Türkiye–Pakistan–Suudi Arabistan üçgeni, ASSAM açısından sonradan üretilmiş bir fikrin gerekçesi değildir.

Daha doğru ifade şudur:

Bugünün gelişmesi, yıllar önce ortaya konulmuş daha geniş bir stratejik modelin bazı unsurlarının gerçek hayatta tartışılabileceği yeni bir zemin meydana getirmiştir.

ASRİKA neyi öngörüyor?

Burada önemli bir ayrıntının altını çizmek gerekiyor.

ASRİKA modeli, mevcut İslam ülkelerinin millî devlet yapılarını ortadan kaldırmayı hedefleyen merkeziyetçi bir devlet projesi olarak tasarlanmıyor.

Tam tersine, millî sınırların ve devlet yapıların korunması; bunların üzerinde bölgesel ve konfederal bir ortak iradenin oluşturulması esas alınıyor.

Model, 57 İslam ülkesinin, coğrafi ve etnik........

© Yeni Akit