150 ήταν τότε τα παϊτόνια στην Κομοτηνή

150 ήταν τότε τα παϊτόνια στην Κομοτηνή

Γράφει ο Παράσχος Ανδρούτσος

Γράφει ο Παράσχος Ανδρούτσος

Η ανακάλυψη του τροχού περί το 3.500 π.Χ. πιθανόν στην Μεσοποταμία, χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως τροχός για την διαμόρφωση των αγγείων στην αγγειοπλαστική, αργότερα γύρω στο 3.000 π.Χ. ως συμπαγή ξύλινοι δίσκοι που τους χρησιμοποιούσαν για να κυλούν τις τότε πρωτόγονες άμαξες. Αυτοί οι τροχοί ήταν μια από τις σημαντικότερες επαναστατικές τεχνολογικές εξελίξεις της ανθρωπότητας.

Τροχοί με ακτίνες εμφανίστηκαν γύρω στο 2.000 π.Χ., κάνοντας τα οχήματα πολύ πιο ελαφριά και γρήγορα. Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι τους τελειοποίησαν για τις άμαξες και για τα πολεμικά άρματά τους.

Μετά λοιπόν από την σημαντικότερη αυτή ανακάλυψη του τροχού που μάλιστα ο τροχός επιτρέπει την εκμηδένιση των τριβών, διευκολύνοντας έτσι την μετακίνηση αντικειμένων μεγάλου βάρους και σε μεγάλες αποστάσεις εμφανίσθηκε και το ανάλογο επάγγελμα του καροποιού. Επαγγέλματα επίσης που είχαν άμεση σχέση με τους καροποιούς ήταν του σιδερά και του ξυλουργού. Τα κάρα οι καροποιοί τα κατασκεύαζαν με μεράκι και έπρεπε να τα φτιάχνουν πολύ γερά για να αντέχουν στο βάρος που κουβαλούσαν και στους κακοτράχαλους δρόμους που διέσχιζαν στα χωριά, στα χωράφια και μέσα στα βουνά που τις περισσότερες φορές τους διάνοιγαν από μόνοι τους.

Οι καροποιοί κατασκεύαζαν σούστες (γρήγορα αλογόκαρα), "παϊτόνια" (σημερινά ταξί), τετράτροχα για άλογα ή μουλάρια, τετράτροχα βοϊδόμαξα που τα έσερναν  τα βόδια (ευνουχισμένοι ταύροι ή αγελάδες), επίσης έφτιαχναν και δίτροχα που συνήθως τα έσερναν γαϊδούρια, ιδιαίτερα γνωστοί για την τέχνη του καροποιού ήταν από τα πριν πολλά χρόνια οι Έλληνες Αδριανουπολίτες (ειδικοί στις σούστες) και οι Σαρανταεκκλησιώτες (ειδικοί στα παϊτόνια). Οι σούστες ήταν γρήγορα αλογόκαρα με τοξοειδείς σούστες για να απορροφούν τους κραδασμούς, τέτοιες σούστες είχαν και τα παϊτόνια. Η λέξη παϊτόνι προέρχεται από το γαλλικό phaeton. Η λέξη αυτή έχει τις ρίζες της στην αρχαία ελληνική λέξη Φαέθον. Ο Φαέθον σύμφωνα με την μυθολογία ήταν γιος του Ήλιου. Αυτός μια μέρα ζήτησε από τον πατέρα του να οδηγήσει το φωτεινό άρμα του. Τότε ο Φαέθον μόλις πήρε το άρμα έχασε τον έλεγχο του και για να μην κάψει την γη ο πατέρας του ο Δίας τον έκαψε, έτσι λοιπόν οι Γάλλοι από το όνομα του Φαέθον προς τιμή του έδωσαν το όνομα αυτής της ειδικής άμαξας το όνομα "Φαετόν". Από τους Γάλλους την ονομασία αυτή την πήραν οι Άγγλοι όπως και οι Τούρκοι που το ονόμασαν παϊτόν όπως και οι Έλληνες παϊτόνι. Τα παϊτόνια ήταν δίτροχα ή τετράτροχα που τα έσερνε ένα ή δύο άλογα. Ήταν σκεπασμένα πάνω από την πλευρά των επιβατών. Οι ρόδες τους ήταν ξύλινες και εξωτερικά ήταν επενδυμένες με σκληρό χονδρό λάστιχο για να μην χαράζει τους δρόμους και να πατούν πιο μαλακά οι ρόδες. Επίσης είχαν και τοξοειδείς σούστες για να απορροφούν τους κραδασμούς. Τα παϊτόνια ήταν άμαξες πολυτελείας για εκείνη την εποχή και τα χρησιμοποιούσαν όπως τα σημερινά ταξί. Σήμερα παϊτόνια υπάρχουν σε ορισμένα νησιά για να μεταφέρουν τους τουρίστες, όπως και σε άλλα μέρη της Ελλάδας για να μεταφέρουν τους μελλόνυμφους.

Οι καροποιοί συνδύαζαν την τέχνη του σιδερά και του ξυλά, ορισμένοι πάλι αγόραζαν έτοιμα από ξυλάδες και από τους σιδεράδες κάποια μέρη του κάρου.

Η "εγκυκλοπαίδεια" της περιοχής των Σαπών ο συνταξιούχος διδάσκαλος κ. Γεώργιος Κεραμυδάς μας ενημέρωσε ότι ο καροποιός Αλέξανδρος Κιρκινέζης, ένας από τους τελευταίους καροποιούς των Σαπών κατασκεύαζε τα κάρα αρχίζοντας πρώτα από τις ρόδες.

Κάθε ρόδα είχε το ξύλινο στεφάνι, που σχηματιζόταν από 6 ημικυκλικά κομμάτια. Στη μέση της ρόδας ήταν η κεφαλή (κεφαλάρι), που είχε μια τρύπα στη μέση και 12 άλλες τρύπες περιμετρικά. Από τις τρύπες αυτές ξεκινούσαν 12 ακτίνες........

© Xronos