Küresel jeopolitiğin en kırılgan fay hatlarından biri de Türkistan’ın kalbinde, Aral Gölü’nü besleyen Seyhun (Sirderya) ve Ceyhun (Amuderya) nehirlerinin yataklarında uzanıyor.

Kırgızistan sınırlarındaki Tanrı Dağları'ndan kaynağını alan Narın ve Karadarya nehirlerinin birleşmesiyle oluşan Seyhun, Özbekistan ve Tacikistan'ı geçerek Kazakistan üzerinden Aral Gölü'ne dökülüyor. Pamir Dağları'ndaki buzullardan beslenen, Afganistan-Tacikistan sınırını çizen Vakhsh ile Panj nehirlerinin birleşmesiyle oluşan Ceyhun nehri de batıya doğru akarak Afganistan, Tacikistan, Özbekistan ve Türkmenistan topraklarına hayat veriyor...

İşte bugün bu iki hayat pınarı, tarihin en büyük paylaşım kriziyle karşı karşıya!

Hem Tanrı Dağları hem de Pamir Dağları’ndaki buzullar ne yazık ki küresel ortalamanın da üzerinde bir hızla eriyor. Uzmanlara göre kısa vadede su akışı artıyor gibi görünse de bu yanıltıcı bir durum zira orta vadede nehirlerin debisi kalıcı olarak düşecek ve erken erime mevsimleri, tarım için en kritik dönem olan yaz aylarında akut su kıtlığını tetikleyecek! Su kaynaklarının azalması, havzanın aşağısında yer alan Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan'ı doğrudan etkileyecek!

Orta Asya’daki su dengesini temelinden sarsan en güncel gelişmelerden biri de Afganistan’daki Taliban yönetiminin Ceyhun Nehri üzerinde inşa ettiği 285 kilometre uzunluğundaki Kuştepe Kanalı projesi! Kanal tam kapasiteyle çalışmaya başladığında, Ceyhun'un yıllık su hacminin yaklaşık yüzde yirmisini tek başına Afganistan çekecek. Bu durum, Özbekistan ve Türkmenistan'ın su........

© Türkiye