menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Eski bir Fatihli anlatıyor: 50'lerin İstanbul'u

54 0
29.09.2026

Yokluk var, şikâyet yoktu. Gam kasavet ne gezer, mutlu olacağımız şey çoktu.

Mustafa Beşdere komutanımız doğma büyüme Fatihli, geçen bir anlattı, bayıldım. “Bunları yazayım mı” dedim. - Sen bilirsin, okunur mu acaba?- Hem nasıl, kesip saklarlar icabında. - İyi, nasıl istiyorsan.Evet başlıyoruz. Araya hiç girmeyeceğim, teypten ne duyarsam:

Biz Fatih Karagümrük Karabaş Mahallesi’ndeniz. Aslı Kurra Başı. Mâlum kurra Kur’ân-ı kerimi değişik vecihlerde hıfzedenlere denir. Demek ki Baş Kurra Abdurrahman Efendi (Karabaş Veli hazretleri) mahallemizde ders vermiş zamanında.

Eskiden cami çitlembik ağaçlarıyla sarılıydı, karşısında uçurtma uçurduğumuz geniiiş bir arsa, daha evveli bostanmış, de ki Langa!

Vatan Caddesi’nin yeri ise futbol sahasıydı, Yenibahçe ve Mimar Sinan Kulüplerinin mekânı, askerî okullar bile gelir maça.

Az ötesi bataklık, patika kestirmeden Şehremini’ye çıkar.

Sokaklar Arnavut kaldırımı, at arabası çalparalı geçer, gaz lambasının şişesi oynar. Gerçi bizim evimiz tahta ve tenekeden mamul bir gecekonduydu rüzgâr bile sallar. Elektrik yok, su yok mahalle çeşmesine devam. Suyu musluğu lehimle tutturulmuş bir zeytinyağı tenekesine koyar, altına naylon leğen bırakırdık lavabo hesabına. Ahşap kasalı iri tuşlu bir radyomuz vardı, arkası yarınları, bilgi yarışmalarını dinlerdim, bazen takılır, tepesine vurur sokardım hizaya.

Karagümrük’teki ciğercilerden Maviş için manca alırdım. Azıcık havada tutarsın zıplar kapar, mırıldana mırılana yer, yaşlı kadınlar gibi söylenir âdeta. Mektepten geldim mi koşar kucağıma, tırnaklarını saklar, ısırır gibi yapar. Müthiş bi’ kaleci, adam geçer top geçmez, bu keyif var mı pahalı oyuncaklarda?

Komşumuz Atom Mehmet ağır abi, semtin dayılarından. Niye mi Atom? Gece karanlığında çarptığı mezar taşını kırınca...

Kardeşi Bahaddin Topkapı Sarayı’nda memur, müzeyi gezdirirdi bana. Bunlar yürekli ve bilekli gençler, yabancı biri kafasını kaldırsa “Ne o birader birine mi baktın” der, mukayyet olurlar sokağa.

Sansar ise çok düzgün konuşur, görseniz nasıl zariiif, nasıl efendiii, hatırnaaaz. Borç isterse şaşma ama.

Kandil geceleri ellerimizde fenerler, “yağ parası, mum parası, akşam oldu kandil parası” tekerlemesiyle dayanırız kapılara. Eğer bekletirse “yağdan baldan” diye sesleniriz. Lati lokum, kuru üzüm, kırık leblebi artık ne olursa.

Bizim evde mangal yanar. Hem soba, hem ocak. Kestane ve mısır kızartır, külüne patates gömer külbastı yaparız. Eğer ayva bırakırsanız yumuşar, tatlanır, “fışfış” olur, afiyetle kaşıkla.

Eş dost da mangal başında toplanır, bazı kadınlar masal anlatmada usta. Seslerini titretir, gözlerini börtletir, mutlu sona bağlarlar sonunda.

Mangalı ben yakardım, ateşi harlatmak için karton salla. Arada bir marsık (çiğ kömür) çıkar, acı acı kokar, göz yakar.

Seyyarlardan Mehmet Ağa güzün macun getirir, yazın dondurma. “Bayları boksör, bayanları tonton yapıyor” sesi hâlâ kulaklarımda..

Boşnak bozacımızın ayağında kar beyaz tozluklar, belinde süt beyaz önlük, başında saçı gibi beyaz külah! Nane şekercimiz mâni söyler, “Ah ne güzel nane şeker” der her mısranın sonunda.

Sakızcımız Hatice Sultan Mahallesi’nden (Sulukule) gelen bir abla. Elinde iri bir kavanoz, sakızlar yüzer suda. Ben çengel sakızı zannediyorum meğer “kenger”miş. Damla sakızı da satar, katarlar sütlaca.

Henüz........

© Türkiye