Mezopotamya’daki Fırat Nehri, erken uygarlıkların can damarıydı. Ancak nasıl ortaya çıktığı tartışma konusuydu. Şimdi, yeni analizler, Fırat’ın iki öncül nehrinin başlangıçta Basra Körfezi’ne akmadığını, bunun yerine yaklaşık 5,4 milyon yıl önce, bu denizin neredeyse tamamen kuruduğu bir dönemde, doğu Akdeniz’de son bulduğunu gösteriyor. “Nature Geoscience” dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, nehirler ancak o zaman yavaş yavaş güneydoğuya doğru yön değiştirerek birleşmiş ve Fırat’ı oluşturmuştur.

Mezopotamya’daki Fırat Nehri, Dicle Nehri ile birlikte medeniyetin beşiği olarak kabul edilir. Çünkü tarımın temelleri bu nehirler arasındaki verimli topraklarda atılmış ve daha sonra, 5000 yıldan fazla bir süre önce, insanlığın ilk gelişmiş medeniyetleri ortaya çıkmıştır. Sümerlerin, Babillilerin ve Asurluların büyük imparatorlukları burada gelişmiş ve Fırat Nehri kıyısında bulunan Sümer şehri Uruk, yeryüzündeki ilk mega kentlerden biri olarak kabul edilir. MÖ 5. binyılın sonlarında 20.000’e kadar insanı barındırıyordu; daha sonra nüfus 50.000’e kadar ulaştı.

Ancak günümüzde yaklaşık 3.000 kilometre uzunluğundaki Fırat Nehri’nin Mezopotamya’nın can damarı haline nasıl geldiği hâlâ belirsizliğini koruyor. Teksas’taki Chevron şirketinden Andrew Madof ve meslektaşları, “Eski Mezopotamya yaratılış mitlerine göre, Fırat Nehri, dünyanın yaratılışı sırasında bilgelik ve su tanrısı Enkidu tarafından oluşturulmuştur” diye açıklıyor. Bununla birlikte, Fırat’ın gerçek yaşı ve zaman içinde yatağının nasıl değiştiği tartışmalıdır. Ancak jeolojik veriler, nehrin yaklaşık on milyon yıldan daha eski olamayacağını zaten gösteriyor.

Madof ve ekibi, “Fırat nehir sisteminin gelişimini açıklamak için şu anda iki zıt hipotez bulunmaktadır” diye bildiriyor. Bazı jeologlar, proto-Fırat’ın veya öncül nehirlerinin başlangıçta Anadolu’ya veya belki de Akdeniz’e aktığını varsaymaktadır. Bununla birlikte, ikinci hipoteze göre, proto-Fırat zaten güneydoğuya doğru akmış ve Arap Yarımadası’nın çöllerinde son........

© Turkish Forum