2025 yılında kira geliri elde edenler, birden fazla işverenden ücret alanlar ile gayrimenkulünü satıp değer artışı kazancı elde edenler, belirli şartlar altında bu gelirlerini vergi dairesine ya da elektronik ortamda beyan etmek zorunda. Beyanname verme süresi ise 31 Mart 2026 itibarıyla sona eriyor.

Ücret gelirlerine, kira gelirlerine, eurobond kazançlarına ve değer artışı kazançlarına ilişkin rehber mahiyetindeki detayları daha önce yazmıştım. Ancak bu yazıda, beyanname vermeyenleri nasıl bir sürecin beklediğine odaklanmak istiyorum.

Çünkü bu sürecin sonu yalnızca vergi ödemekle bitmiyor; ceza, faiz, zam ve nihayetinde hacze kadar uzanan bir zincir süreci söz konusu. 

Süreyi kaçırırsanız ne olur?

Varsayalım ki beyanname verme süresini kaçırdınız. Bu durumda, idare henüz sizi tespit etmeden kendiliğinizden beyanname verme imkânınız hâlâ var.

Ancak bu imkân da kullanılmazsa, idare devreye girer. Kira geliri veya değer artışı kazancı gibi gelirleriniz takdir komisyonuna sevk edilir ve verginiz re’sen tarh edilir, yani sizin beyanınız olmaksızın idarece hesaplanır.

Buradaki kritik nokta şu: re’sen yapılan bu tarhiyatta çoğu zaman istisna ve giderler dikkate alınmaz. Bu nedenle süresinde beyan edilmesi halinde çıkacak vergiden daha yüksek bir vergi ile karşılaşmanız muhtemeldir.

Ardından cezalar gelir

Vergi Usul Kanunu’nun 344’üncü maddesi uyarınca, kayba uğratılan vergi kadar vergi ziyaı cezası kesilir. Yani 100 TL vergi için 100 TL de ceza söz konusu olur.

Ancak önemli bir istisna var: eğer mükellef, inceleme başlamadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden önce gecikmiş beyannamesini verirse, vergi ziyaı cezası yarı oranında uygulanır.

Buna ek olarak, beyanname verilmemesi nedeniyle birinci derece usulsüzlük cezası da kesilir.

Buradaki tek iyi haber şu: vergi ziyaı cezası ile usulsüzlük cezası birlikte kesildiğinde, tutar olarak yüksek olan uygulanır, diğeri uygulanmaz.

Gecikme faizi de cabası

Vergi yalnızca ceza ile kalmaz; bir de gecikme faizi söz konusudur. Vergi Usul Kanunu’nun 112’nci maddesine göre, sonradan tarh edilen vergiler için, normal vade tarihinden tahakkuk tarihine kadar aylık yüzde 3,7 oranında gecikme faizi........

© T24