menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Türkiye’nin ilk “özgürlük anıtı” Âbide-i Hürriyet yine demir parmaklıklar arkasında

31 0
22.06.2025

Diğer

T24 Haftalık Yazarı

22 Haziran 2025

1983 yılında üniversite okumak için İstanbul’a geldim.

3 yıl evvel 12 Eylül darbesi olmuş, 2 yıl evvel YÖK kurulmuş, 1 yıl evvel de 82 Anayasası yürürlüğe girmişti... Ne âlâ bir devir değil mi?

Kredi ve Yurtlar Kurumu beni Okmeydanı SSK Hastanesi’nin yanı başında küçük bir yurda verdi. Adı Hürriyet-i Ebediye idi.

Edebiyat okuyan bir arkadaşımız: “Buranın adı yanlış konmuş, Esaret-i Ebediye olmalı” derdi.

Yurdun başına atanan emekli albay tam bir kışla düzeni kurmuştu. Çarşafların nasıl katlanacağından, giriş-çıkış saatlerine, “Voltmen” kulaklıklarının ses düzeyine kadar her konuda tamim yayınlıyordu. (Yanlış okumadınız. Müdür, o yıllarda çok moda olan Walkman’in adını her gün bildiri astığı panoya “Voltmen” olarak yazıyordu.) İkide bir öğrencileri topluyor, “çizmeyi aşmamamız” konusunda nutuk çekiyordu!

* * *

SSK Okmeydanı Hastanesi’nin adı Prof Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi olarak değişti. Bizim yurdun adı da Şişli Erkek Öğrenci Yurdu oldu. Ama adını aldığı abide yerinde duruyor.

Abide, yurttan yaklaşık 2 kilometre ileride, Çağlayan Adliyesi’nin hemen yanında...

Âbide-i Hürriyet’in hikâyesini Reşad Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansiklopedisi’nden aktaralım:

“Büyük şehirde yapılmış ilk millî anıttır; Şişlinin ötesinde, Kâğıthane vadisine hakim ve bu âbideye nisbetle “Hürriyeti ebediye tepesi” denilen yerdedir; Otuz bir Mart vak’asından sonra, İttihad ve Terakki fırkasının en kuvvetli olduğu bir devirde bu vak’ada, İkinci Meşrutiyet uğrunda şehid olan zabit ve neferlerin Anıt-Kabri olarak yaptırılmıştır.”

1909’da açılan yarışmayı 1. Ulusal Mimarlık Akımı’nın temsilcilerinden Muzaffer Bey kazanmıştı. Üçgen bir kaide üzerine oturan anıt, namlusu yukarıya dönük bir topu simgeliyordu.

Halktan toplanan paralarla yapılan anıt, 1911’de yapılan bir törenle açılır. Açılışa katılım büyük olur. Osman Balcıgil, Nâzım Hikmet’in annesi........

© T24