Diğer

09 Şubat 2026

Donald Trump ve Nuri el-Maliki

Irak’ta, 2022 Ekim'inden bu yana başbakanlık görevini yürüten Muhammed Şiya es-Sudani’nin bu görevinden çekilmesi akabinde Şii partilerin oluşturduğu Koordinasyon Çerçevesi isimli ittifakın desteğini alan eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden bu göreve gelme ihtimaline karşı Amerikalıların yaptıkları uyarılar, Basra Körfezi sularının yeniden ısınmasına yol açıyor.

1991’de ABD ve İngiltere öncülüğündeki Koalisyon güçlerince “Elinde kitle imha silahı var” yalanıyla çok ağır biçimde bombalanıp altyapısı yerle bir edilen, 2003’te bu kez “Bağdat’a demokrasi getiriyoruz” yalanıyla işgal edilen, sonrasında kukla yönetimlerle “rejim değişikliğine” zorlanan Irak’ta özellikle son bir-iki ay, birazdan sebeplerini açıklayacağım üzere, Şiilerin kendilerini giderek daha güvensiz hissetmeye başladıkları gelişmelerin yaşandığı bir dönem oldu.

Saddam Hüseyin’in devrilmesinden sonra İran’daki 25 yıllık sürgününden Irak’a dönen kadrolar tarafından yönetilen Necef ve Kerbela çıkışlı Dava Partisi’nin başkanı olan Maliki, 2003’teki ABD işgalinin ardından çeşitli Şii grupların oluşturduğu “Kanun Devleti Koalisyonu” liderliğini üslenerek bu ülkede iki dönem başbakanlık yapmıştı. Kürtlerin bağımsız petrol ihracatına karşı çıkan Maliki, 2014’te üçüncü dönem için başbakanlık hazırlığı yaptığı bir sırada, İran’la yakın ilişkileri olduğu öne sürülerek ABD Başkanı Barack Obama ve Kürt lider Barzani’nin baskıları sonucu çekilmek zorunda kalmıştı.

Bu kez, şu ana kadar geri adım yok gibi. Şii partilerden oluşan “Koordinasyon Çerçevesi,” Sudani’nin başbakanlıktan çekilmesinin ardından, 24 Ocak’ta yaptığı açıklamada, ABD yönetiminin alerjisi olan eski Başbakan Maliki de onun “siyasi ve idari tecrübesi” ile “devlet yönetimindeki rolü” nedeniyle uzlaştığını duyurdu.

Ülkede şiddet olayları ve istikrarsızlıkla geçen 20 yıldan sonra gelinen noktada, Washington’un “İran ve İran destekli milislerle yakın bağları olduğunu” ileri sürdüğü Maliki’nin, ABD Başbakanı Donald Trump ile Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun tehditlerine rağmen yeniden seçilme ihtimali epeyce yüksek.

Ancak, bakalım ülkedeki Şiilerin giderek daha fazla çevrelendiklerini hissettikleri bugünkü koşullar altında gelişmeler ne yönde bir seyir izleyecek!

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun, başbakanlıktan çekilen Sudani ile ocak ayı içinde yaptığı telefon görüşmesinde, “İran kontrolündeki bir hükümetin Irak’ın kendi çıkarlarını önceleyemeyeceğini, Irak’ı bölgesel çatışmalardan uzak tutamayacağını ve ABD-Irak ortaklığını ilerletemeyeceğini” vurgulaması, Basra Körfezi’nin yeniden ısınabileceğinin sinyali gibiydi.

Son siyasi gelişmeleri görüşmek üzere 30 Ocak günü eski Başbakan Nuri el-Maliki'nin ofisinde toplanan Irak Koordinasyon Çerçevesi, toplantının ardından yaptığı açıklamada, Başbakanlık seçiminin tamamen anayasal bir Irak meselesi olduğunu, ulusal çıkarları koruyan ve yabancı müdahaleden uzak siyasi mekanizmalar aracılığıyla yürütüldüğünü yineleyerek Amerikalıların tehditlerine meydan okudu ve Nuri el-Maliki'yi başbakan adayı olarak desteklediklerini yineledi.

Şiilerin “Irak egemen bir devlettir” vurgusuyla yaptığı bu çıkış, suların Amerikalılar tarafından biraz daha ısıtılacağının işareti olarak da yorumlanabilir.

Ülkede dinmeyen tansiyonun temel sebeplerinin başında elbette ki ABD askerlerinin bir türlü sonlanmayan varlığı geliyor. Irak yönetimi, ABD askerlerinin ülkeden tamamen çekilmesi için yıllardır Washington yönetiminden bir mekanizma ve takvim oluşturulmasını isteyip duruyor. Aslında Barack Obama 15 Haziran 2014’te askerlerine çekilme emri vermişti. Ama işte tesadüfe bakın ki, aynı yılın ağustos ayında ülkede IŞİD isimli bir örgüt ortaya çıkınca, ABD önce Kuzey Irak’taki peşmerge güçlerini silahlandırdı, ardından yine tesadüfe bakın ki örgüt operasyonlarını Suriye sahasına taşıdı. ABD bu kez de Suriye’de YPG’yi ve ardından YPG’nin asli unsuru olduğu SDG’yi silahlandırdı ve belirli coğrafyalara vekil güçleri aracılığıyla el koydu.

2020........

© T24