Yok döviz, var döviz
Ödemeler dengesi, bir ülkenin dış âlemle yaptığı bütün ticari ve mali işlemlerin parasal resmidir. Geçen hafta Merkez Bankası, Türkiye’nin 2025 yılı “Ödemeler Dengesi” tablosunu yayımladı. Buna göre, (benim takıntım olan) “Cari Açık” 2025’te 25 milyar dolar olmuş. 2025’te GSYH’miz (milli gelir diye okuyun) 1.500 milyar dolara çıkacağından, cari açığın milli gelire oranı %1.7’ye düşmüş olacak. Bu da “cari açık sorun değil” gibi yanıltıcı bir izlenim yaratacaktır. Parası döviz (hard currency) enflasyonu düşük ülkeler, hem bu tabloyu hazırlar, hem de GSYH’lerini hesaplarken “ölçü birimi” olarak ulusal para birimini kullanır. Bizim TL yumuşak (soft currency) ve enflasyonumuz yüksek olduğundan, biz Ödemeler Dengesi hesaplarında “ölçü birimi” olarak ABD dolarını kullanıyoruz. Buna mukabil, GSYH’yi bulurken “ölçü birimi” mecburen cari TL oluyor. TL’li sayılar daha sonra dolara çevriliyor. Enflasyonu düşürmek için döviz fiyatının baskılandığı son iki yılda GSYH’nin dolar cinsinden ulaştığı büyüklük “doğru ve âdil” (true and fair) bir veri değildir. Zaten dolarlı büyüme oranları ile “hacimsel” (sabit fiyatla........
